ONDERNEMERS & CO. NR 2017-3: KOSTEN VRUCHTGEBRUIK VASTGOED EN VOORDEEL ALLE AARD BEDRIJFSLEIDER – DE BEZOLDIGINGSTHEORIE OP ZIJN SCHERPST GESTELD, NU OOK DOOR HET HOF VAN CASSATIE!

ONDERNEMERS & CO. NR 2017-3: KOSTEN VRUCHTGEBRUIK VASTGOED EN VOORDEEL ALLE AARD BEDRIJFSLEIDER – DE BEZOLDIGINGSTHEORIE OP ZIJN SCHERPST GESTELD, NU OOK DOOR HET HOF VAN CASSATIE!

Bij het verwerven van vastgoed wordt vaak geopteerd voor een aankoop van het vruchtgebruik van het betrokken vastgoed door een vennootschap, terwijl de blote eigendom van datzelfde vastgoed wordt aangekocht door de zaakvoerder en/of  de grootaandeelhouder (en/of zijn familie) van diezelfde vennootschap.

In deze context is er de voorbije jaren heel wat te doen geweest omtrent de waardering van het vruchtgebruik van het vastgoed. In een vorig nummer van dit magazine (2016/19) leverden we hieromtrent reeds een bijdrage.

De vraag is evenwel ook of de kosten inzake het vruchtgebruik fiscaal aftrekbaar zijn. We denken dan vooral aan de aankoopkosten van het vruchtgebruik, de afschrijvingen en de eventuele financieringskosten. Vooraleer een kost aftrekbaar is, moet hij voldoen aan de aftrekbaarheidsvoorwaarden van artikel 49 WIB 92. Inzonderheid moet een kost zijn gedaan en gedragen om belastbare inkomsten te verkrijgen. In se kan met betrekking tot een personeelskost, indien deze wordt betaald aan een persoon die op geen enkele wijze bijdraagt aan de werking van een vennootschap, de aftrek worden geweigerd, ook al staat de (personen)belasting in hoofde van dat personeelslid buiten kijf. Een dergelijke kost zal enkel dan aftrekbaar zijn indien het betrokken personeelslid voor de vennootschap prestaties levert, rechtstreeks dan wel onrechtstreeks.

Zo ook is het met de kosten van het vruchtgebruik van een bedrijfswoning in de mate deze door de vennootschap aangewend worden om haar zaakvoerder te bezoldigen. Indien het ontegensprekelijk vaststaat dat de zaakvoerder werkelijke prestaties levert voor de vennootschap, dan kan er geen twijfel over bestaan dat de vennootschap de opportuniteit heeft haar zaakvoerder in natura te bezoldigen via de terbeschikkingstelling van (een deel van) de bedrijfswoning en dat de daartoe gemaakte kosten van het vruchtgebruik fiscaal aftrekbare beroepskosten zijn. Het is evenwel aan de belastingplichtige om te bewijzen dat de zaakvoerder effectieve prestaties levert (bv. door aan te tonen welke aard van prestaties hij levert en welke inkomsten daar voor de vennootschap uit voortvloeien (of zouden moeten kunnen vloeien)).

Het Hof van Cassatie bevestigde in een arrest van 13 november 2014 deze bezoldigingstheorie. Indien de vennootschap kan aantonen dat de zaakvoerder die het pand ter beschikking krijgt, prestaties levert in de schoot van de vennootschap, kan de fiscus de aftrek van de kosten van het vruchtgebruik van het vastgoed (net zoals andere loonkosten) niet weigeren. Nu is er evenwel een tendens in de rechtspraak te bespeuren dat het niet volstaat te bewijzen dat de zaakvoerder prestaties levert binnen de schoot van de vennootschap; daarenboven zou moeten aangetoond worden dat met het ter beschikking stellen van de bedrijfswoning in vruchtgebruik de vennootschap beoogt deze prestaties te vergoeden. Het Hof van Cassatie heeft zich in twee arresten van 14 oktober 2016 aangesloten bij deze tendens. In beide gevallen stond het buiten kijf dat de betrokken bedrijfsleiders sowieso prestaties leverden binnen de schoot van hun vennootschap.

Om de draagwijdte van deze arresten in te schatten lijken volgende principes hun bijzonder belang te hebben :

  • Vooreerst is er de bewijslastverdeling in het kader van artikel 49 WIB 92 : het is inderdaad de belastingplichtige die het bewijs moet leveren dat een kost voldoet aan de aftrekbaarheidsvoorwaarden van artikel 49 WIB 92 wil deze kost aftrekbaar zijn; deze bewijslastverdeling houdt in dat het de vennootschap is die moet aantonen dat zij de kosten van de bedrijfswoning in vruchtgebruik heeft gemaakt teneinde prestaties te vergoeden;
     
  • Anderzijds is het niet aan de fiscus om de opportuniteit van een kost in het kader van artikel 49 WIB 92 te betrekken; de vennootschap oordeelt zelf over de wijze waarop ze haar zaakvoerder voor de prestaties die hij levert binnen de schoot van de vennootschap meent te moeten vergoeden, desgevallend middels het ter beschikking stellen van een bedrijfswoning in vruchtgebruik.

Uitgaande van deze principes valt uit de betrokken rechtspraak af te leiden dat in sommige omstandigheden de rechtbanken en hoven de mening zijn toegedaan dat er een onvoldoende verband bestaat tussen de kosten die met het vruchtgebruik van de bedrijfswoning gepaard gaan enerzijds en de prestaties die de betrokken bedrijfsleider binnen de schoot van zijn vennootschap levert anderzijds. Het totaal plaatje - inzonderheid de verhouding van de kost van de totale bezoldiging inclusief de kosten van het vruchtgebruik (lees de afschrijving), geplaatst tegenover de toegevoegde waarde van de bedrijfsleider voor zijn vennootschap - lijkt althans volgens de betrokken rechtbanken en hoven in deze gevallen niet te kloppen, of minstens is terzake onvoldoende bewijs geleverd. Toch mag dit debat niet oversized worden. Bottomline kan een vennootschap haar bedrijfsleider – in de mate deze middels prestaties significant bijdraagt aan de omzetvorming - dermate bezoldigen dat haar winst beperkt is; wanneer de vennootschap door het dragen van de kosten van het vruchtgebruik evenwel in een structureel verlies scenario zou terechtkomen, kan men zich wel de vraag stellen of dit plaatje wel degelijk steek houdt.

Het komt sowieso aangewezen voor het bezoldigingspakket van zaakvoerders in vennootschappen zoveel als mogelijk te documenteren, zeker ingeval de vennootschap haar zaakvoerder voor de geleverde prestaties wenst te bezoldigen door het ter beschikking stellen van een bedrijfswoning in vruchtgebruik. Inzonderheid kan dit bezoldigingspakket jaarlijks op de jaarvergaderingen van de vennootschap worden bevestigd en kan er meteen ook verwezen worden naar de (financiële) toegevoegde waarde van de bedrijfsleider voor de vennootschap.

Nieuwsbrief Archief

loading

Inschrijven voor onze nieuwsbrief

IMPOSTO Nieuwsbrief verschijnt maandelijks rond de kernexpertises van IMPOSTO Advocaten. De invalshoek is praktijkgericht. Schrijf u gratis in.