VRIJSTELLING SUCCESSIERECHTEN – NU OOK BIJ WETTELIJKE TERUGKEER NAAR OUDERS !

VRIJSTELLING SUCCESSIERECHTEN – NU OOK BIJ WETTELIJKE TERUGKEER NAAR OUDERS !

Bij een schenking door een ouder aan een kind wordt in de praktijk in de schenkingsakte meestal  een zogenaamd conventioneel beding van terugkeer opgenomen. Dit beding voorziet dat bij het vooroverlijden van de begunstigde (al dan niet zonder afstammelingen) de geschonken goederen terugkeren naar de schenker. Vanuit juridisch oogpunt maakt dit beding een ontbindende voorwaarde uit die zoals het burgerlijk wetboek voorziet terugwerkende kracht heeft. Bij de realisatie van de voorwaarde is het dus alsof de schenking nooit heeft plaatsgehad en de goederen het vermogen van de schenker nooit hebben verlaten. De eerder geschonken goederen zullen dan ook niet behoren tot de nalatenschap van het vooroverleden kind.

De wetgever heeft daarnaast ook voorzien in een zogenaamd recht van wettelijke terugkeer, meer bepaald in artikel 747 van het Burgerlijk Wetboek.  Ingeval een kind komt te overlijden voor zijn ouders zonder nakomelingen na te laten, zullen de ouders-schenkers, met uitsluiting van alle anderen, de goederen die door hen zelf geschonken zijn aan het kind, dat zonder nakomelingen is komen te vooroverlijden, erven. Men noemt hen de “anomale erfopvolgers”. De geschonken goederen komen dus automatisch en krachtens de wet terug naar de ouders als het begiftigde kind voor de ouders overlijdt. Voorwaarde is wel dat het begiftigde kind zelf geen kinderen nalaat.

Tot voor kort was er een belangrijk verschil in de fiscale behandeling van het beding van conventionele terugkeer enerzijds en de wettelijke terugkeer anderzijds. Bij de wettelijke terugkeer dienden de ouders die aldus de geschonken goederen terug verwierven uit de erfenis van hun kind hierop namelijk successierechten te betalen. Bovenop het menselijke leed dat het vooroverlijden van een kind veroorzaakt, kwam dus ook nog dit fiscaal leed. Bij een conventioneel beding van terugkeer behoren de geschonken goederen door de terugwerkende kracht niet tot de nalatenschap van het vooroverleden kind en zijn de schenkers geen successierechten verschuldigd op de terugkeer van de geschonken zaken.

Het decreet van 6 december 2013 van het Vlaams Parlement houdende wijziging  van het Wetboek der Successierechten, wat de wettelijke terugkeer betreft, bracht hierin verandering door de invoering van een nieuw artikel 55quinquies. Deze nieuwe wetsbepaling voorziet dat de waarde van de zaken die geschonken werden en die ingevolge de wet terugkeren naar de bloedverwanten in de opgaande lijn, niet aan successierechten zullen worden onderworpen. Daartoe dienen evenwel volgende voorwaarden cumulatief vervuld te zijn:

  1. de zaken werden door de ascendenten onder levenden aan de erflater geschonken voor diens overlijden;
  2. de zaken bevinden zich nog in natura in de nalatenschap of hiervoor is, indien zij werden vervreemd, nog een schuldvordering in de nalatenschap aanwezig;
  3. de erflater is zonder nakomelingen gestorven.

Bovendien dient men in de aangifte van nalatenschap uitdrukkelijk om deze toepassing te verzoeken.
Bij deze voorwaarden geven we graag nog enige toelichting.

  1. de zaken werden door de ascendenten onder levenden aan de erflater geschonken voor diens overlijden;
    Deze voorwaarde heeft tot gevolg dat wanneer de bloedverwanten in opgaande lijn een goed hebben geschonken aan de erflater en diens echtgenote, de vrijstelling enkel geldt voor de waarde van de helft van het geschonken goed.
    Onder ascendenten wordt begrepen de bloedverwanten in de opgaande lijn, hetzij de ouders, grootouders…
     
  2. de zaken bevinden zich nog in natura in de nalatenschap of hiervoor is, indien zij werden vervreemd, nog een schuldvordering in de nalatenschap aanwezig;

Werd een som geld geschonken, dan zal er enkel sprake zijn van wettelijke terugkeer, en ook van de vrijstelling, wanneer die som geld duidelijk identificeerbaar is gebleven

Er is van wettelijke terugkeer geen sprake meer van zodra de begiftigde over het geschonken goed heeft beschikt, ongeacht op welke wijze, zo ook bij testament, omdat de goederen zich dan niet meer in natura in de nalatenschap bevinden. Wanneer de ouders dus goederen schenken aan hun kind is het af te raden dat het kind een testament opmaakt waarbij hij die goederen legateert aan zijn ouders-schenkers, omdat de ouders de goederen dan verkrijgen op grond van het testament en niet op grond van de wettelijke terugkeer.

      3.     de erflater is zonder nakomelingen gestorven.

Enkel wanneer de erflater geen afstammelingen (en daarmee gelijk gesteld de door hem gewoon of ten volle geadopteerde kinderen) nalaat die effectief tot zijn nalatenschap komen, kan van de vrijstelling sprake zijn.

Er kan aangenomen worden dat ook wanneer de erflater wel afstammelingen heeft, maar deze bijvoorbeeld de nalatenschap hebben verworpen of onwaardig zijn, het nieuwe artikel 55quinquies W. Succ. van toepassing zal zijn.

Voormeld decreet van 6 december 2013 van het Vlaams Parlement (gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad van 14 januari 2014) houdende wijziging  van het Wetboek der Successierechten, wat de wettelijke terugkeer betreft,  is in werking getreden op 24 januari 2014 en geldt dus voor alle overlijdens vanaf 24 januari 2014.

Met voormelde regeling heeft de Vlaamse wetgever het onderscheid naargelang de geschonken zaken werden verkregen ingevolge het wettelijk recht van terugkeer (successierechten) dan wel ingevolge een zogenaamd conventioneel beding van terugkeer (geen successierechten) weggewerkt door in de eerste situatie een vrijstelling van successierechten in te voeren. Het fiscale leed bij het wettelijk recht van terugkeer ingevolge het vooroverlijden van een kind werd aldus weggewerkt.

Nieuwsbrief Archief

loading

Inschrijven voor onze nieuwsbrief

IMPOSTO Nieuwsbrief verschijnt maandelijks rond de kernexpertises van IMPOSTO Advocaten. De invalshoek is praktijkgericht. Schrijf u gratis in.