Vrijstelling onroerende voorheffing voor soortgelijke weldadigheidsinstellingen & discriminatie – het Grondwettelijk Hof is aan zet…

Vrijstelling onroerende voorheffing voor soortgelijke weldadigheidsinstellingen & discriminatie – het Grondwettelijk Hof is aan zet…

De onroerende voorheffing is verschuldigd door de eigenaar, bezitter, erfpachter, opstalhouder of vruchtgebruiker van een onroerend goed.

De onroerende goederen (of delen ervan) die een belastingplichtige of een bewoner zonder winstoogmerk heeft bestemd voor het openbaar uitoefenen van een eredienst of van de vrijzinnige morele dienstverlening, onderwijs, het vestigen van hospitalen, klinieken, dispensaria, rushuizen; vakantiehuizen voor kinderen of gepensioneerden of andere soortgelijke weldadigheidsinstellingen zijn vrijgesteld van onroerende voorheffing.

De hamvraag hierbij is wat nu eigenlijk moet worden begrepen onder een zogenaamde “soortgelijke weldadigheidsinstelling”. Volgens het Hof van Cassatie moet dit begrip beperkend worden geïnterpreteerd. Al meerdere keren heeft Cassatie geoordeeld dat een soortgelijke weldadigheidsinstelling een instelling is die op eender welke wijze fysieke of geestelijk zorg verstrekt (bv. Cass. 24 mei 2012). Specifiek met betrekking tot sociale werkplaatsen (zoals bij voorbeeld kringloopwinkels en beschutte werkplaatsen) oordeelde het Hof van Cassatie dat zij tewerkstelling in een beschermde arbeidsomgeving aan bepaalde doelgroepen verschaffen en bijgevolg een activiteit hebben die verschilt van een instelling die fysiek of geestelijke zorg verstrekt (bv. Cass. 7 april 2016; Cass. 24 april 2015).

Laatstgenoemde cassatierechtspraak doet vragen rijzen. Zij scheert immers alle sociale werkplaatsen over dezelfde kam en lijkt de feitenrechters van de hoven en de rechtbanken geen beoordelingsmarge meer over te laten om één en ander op basis van de dossierstukken in concreto na te gaan.

Wat meer is: het is zeer de vraag of er geen discriminatie in het spel is.

Het Grondwettelijk Hof heeft reeds in 2007 geantwoord op de vraag of de vrijstellingsregels een discriminatie inhouden. Rusthuizen zijn immers vrijgesteld van de onroerende voorheffing, terwijl instellingen die andere categorieën van personen dan bejaarden opvangen niet dezelfde vrijstelling zouden genieten. Volgens het Grondwettelijk Hof bestaat de doelstelling van de vrijstelling erin de onbaatzuchtige opvang van hulpbehoevenden aan te moedigen door de onroerende goederen die daartoe worden gebruikt, fiscaal te begunstigen. Volgens het Grondwettelijk Hof dienen om discriminatie uit te sluiten  instellingen waar zonder winstoogmerk andere hulpbehoevende personen dan bejaarden worden opgevangen evenzeer als soortgelijke weldadigheidsinstellingen te worden beschouwd. Het Grondwettelijk Hof gaf daarbij als voorbeelden instellingen die gehandicapten, psychiatrische patiënten, thuislozen vluchtelingen en armen opvangen (Grondwettelijk Hof 7 juni 2007).

In een dossier dat betrekking heeft op een VZW dat een onroerend goed zonder winstoogmerk bestemt tot een kringloopcentrum en een ander onroerend goed bestemt voor een sociale dienstverlening oordeelde de rechtbank van eerste aanleg Oost-Vlaanderen, afdeling Gent op 29 maart 2017 dat de betrokken activiteiten niet gelijk te stellen zijn met het verschaffen van fysieke of geestelijke zorg. Anderzijds kwam de rechtbank op basis van de concrete stukken tot de vaststelling dat de VZW in de betrokken onroerende goederen aan hulpbehoevenden sociale en maatschappelijke zorgverstrekking verschaft.

De rechtbank oordeelde in dit verband dat in het licht van de hoger genoemde cassatierechtspraak volgt dat een vrijstelling van onroerende voorheffing mogelijk is als een belastingplichtige een onroerend goed zonder winstoogmerk gebruikt om aan hulpbehoevenden fysieke of geestelijke zorg te verstrekken, terwijl een vrijstelling volgens diezelfde cassatierechtspraak niet mogelijk is als een belastingplichtige een onroerend goed zonder winstoogmerk gebruikt om aan hulpbehoevenden andere hulp dan fysieke of geestelijke zorg te verstrekken.

Om die reden stelde de rechtbank, op verzoek van de VZW, aan het Grondwettelijk Hof een prejudiciële vraag. Is het gelijkheidsbeginsel geschonden doordat het begrip “soortgelijke weldadigheidsinstellingen” instellingen omvat die fysieke of geestelijke zorg verstrekken terwijl dat begrip niet andere hulp dan fysieke of geestelijke zorg omvat zoals sociale en maatschappelijke zorgverstrekking? Onder sociale en maatschappelijke zorgverstrekking begrijpt de rechtbank ondermeer budgetbegeleiding, budgetbeheer, schuldbemiddeling, afbetalingsplannen, mensen informeren, adviseren en doorverwijzen naar andere organisaties, en wegwijs maken op het internet.

De onroerende voorheffing met betrekking tot panden die worden bestemd tot bijvoorbeeld sociale werkplaatsen of sociale dienstverlening is cijfermatig veelal niet onbelangrijk. De sectoren van de sociale werkplaatsen en van de sociale dienstverlening kijken dan ook ongetwijfeld uit naar het oordeel van het Grondwettelijk Hof.

Er bestaat vrijstelling van onroerende voorheffing voor onroerende goederen die zonder winstoogmerk worden bestemd tot ondermeer het vestigen van hospitalen, klinieken, dispensaria, rusthuizen; vakantiehuizen voor kinderen of gepensioneerden of andere soortgelijke weldadigheidsinstellingen. Volgens het Hof van Cassatie zijn soortgelijke weldadigheidsinstellingen die instellingen die op eender welke wijze fysieke of geestelijke zorg verstrekken wat volgens Cassatie niet geldt voor sociale werkplaatsen. Via een zogenaamde prejudiciële vraag van de Gentse rechtbank ligt thans de bal in het kamp van het Grondwettelijk Hof: is het gelijkheidsbeginsel geschonden doordat het begrip “soortgelijke weldadigheidsinstellingen” instellingen uitsluit die andere hulp dan fysieke of geestelijke zorg verstrekken zoals sociale en maatschappelijke zorgverstrekking? Wordt zeker vervolgd!

Nieuwsbrief Archief

loading

Inschrijven voor onze nieuwsbrief

IMPOSTO Nieuwsbrief verschijnt maandelijks rond de kernexpertises van IMPOSTO Advocaten. De invalshoek is praktijkgericht. Schrijf u gratis in.