Tantiemes: een fiscale vrijbrief?!

Tantiemes: een fiscale vrijbrief?!

Vergoedingsvormen bestuurders. Een vennootschap kan haar bestuurders vergoeden door hen een vaste bestuurdersvergoeding toe te kennen. Deze vaste vergoeding vormt dan een (periodieke) kost voor de vennootschap. Zij kan er echter ook voor opteren om haar bestuurders geheel of gedeeltelijk te belonen door middel van een tantième. Een tantième is een toekenning van (een deel) van de winst van de vennootschap aan de bestuurders. Hoewel tantièmes op boekhoudkundig vlak geen kost vormen maar, net zoals bijvoorbeeld dividenden een bestemming van het boekhoudkundig resultaat uitmaken, kwalificeren zij in fiscalibus net zoals een vaste bestuurdersvergoeding als een in principe aftrekbare kost in het jaar waarop de tantième betrekking heeft (en niet het jaar waarin de tantième wordt toegekend). Voor de bestuurder zal de tantième daarentegen slechts belastbaar zijn in het jaar waarin ze wordt toegekend. Via deze vorm van winstbestemming kan met andere woorden aardig ingespeeld worden op het fiscaal resultaat van de vennootschap die de tantième toekent.

Fiscale aftrekbaarheid. Indien een vennootschap een beroepskost in aftrek wil brengen van haar belastbaar resultaat, dan zal zij in principe moeten kunnen aantonen dat deze kost ook effectief een beroepskarakter heeft (art. 49 WIB 1992); dit betekent dat zij gemaakt werd met het oog op het behalen of behouden van belastbare beroepsinkomsten. In die zin zullen de bestuurde vennootschappen het aannemelijk moeten maken dat de bestuurders voor de vaste bestuurdersvergoedingen, maar evenzeer voor de tantièmes, een zekere tegenprestatie hebben geleverd. In de praktijk lijken er sowieso tegenprestaties door de bestuurder, al is het maar dat de bestuurder optreedt en verantwoordelijk is in zijn hoedanigheid voor de vennootschap. Toch kan het aangewezen zijn het bestaan van deze prestaties vast te klikken in bepaalde stukken, zoals notulen van de raad van bestuur, een verslag en dergelijke meer zodat de fiscus hier kennis van kan nemen. In zoverre de vergoeding effectief een vergoeding vormt voor werkelijke tegenprestaties van de bestuurders voor de bestuurde vennootschap, dan staan haar beroepskarakter en haar principiële aftrekbaarheid met andere woorden niet ernstig ter discussie.

Hoegrootheid van de tantième. De tantième zou op voornoemde manier een makkelijke techniek kunnen zijn om winst te 'verschuiven' en vooral belastingheffing uit te stellen. Zoals hoger geduid heeft de toekenning van een tantième immers een onmiddellijk (positief) fiscale impact op het afgelopen boekjaar van de vennootschap die de tantième toekent. Het kan voor de toekennende vennootschap dus aanlokkelijk zijn om een tantième toe te kennen in verhouding tot het door haar gerealiseerde belastbaar resultaat eerder dan tot de door de bestuurder werkelijk geleverde prestaties. In die zin zou een tantième dan ook overdreven kunnen zijn in verhouding tot de door de bestuurder geleverde prestaties. De vraag is of dit een fiscaal risico inhoudt.

De belastingadministratie zou kunnen argumenteren dat een deel van de toegekende tantièmes niet aftrekbaar is aangezien zij op onredelijke wijze de beroepsbehoeften van de vennootschap overtreffen of overdreven zouden zijn. De bewijslast voor de fiscus is in deze absoluut niet evident. De fiscus moet immers het overdreven karakter van de tantième aantonen, terwijl het fiscaal recht haar tegelijk niet toelaat dat zij zich inlaat met het beoordelen van de opportuniteit van de door de vennootschap gemaakte kosten.

Indien de fiscus in de bijzonder moeilijke missie zou slagen om in min of meerdere mate het overdreven karakter van de tantième hard te maken, dan lijkt er in die mate veeleer sprake te zijn van een toegekend 'abnormaal en goedgunstig voordeel' in de zin van art. 26 WIB 1992. Dit artikel bepaalt dat abnormaal of goedgunstige voordelen die door een Belgische vennootschap worden toegekend aan haar winst worden toegevoegd, tenzij evenwel deze voordelen in aanmerking komen voor het bepalen van de belastbare inkomsten van de verkrijger. Dit zal altijd het geval zijn indien de genieter (bestuurder) in België belastbaar is. In die zin geeft de toekenning van de tantième voor de toekennende vennootschap, in zoverre er zekere prestaties tegenover staan en ook al is de hoegrootheid voor discussie vatbaar, aanleiding tot een vermindering van het fiscaal resultaat.

Aangezien de verkregen tantième principieel een onderdeel uitmaakt van het belastbaar inkomen van de bestuurder, zal de kwalificatie als ontvangen 'abnormaal en goedgunstig voordeel' in principe geen belang hebben. Dit laatste zal echter niet steeds het geval zijn. Op het verkregen bedrag van abnormaal of goedgunstige voordelen mogen immers geen verliezen, notionele interestaftrek en giften worden aangerekend (art. 79 j° 207 WIB 1992). Een toepassing van de DBI-aftrek op dit verkregen voordeel is wel mogelijk, behalve indien het de aftrek van DBI's uit niet-EER-landen betreft waarmee België geen dubbelbelastingverdrag met een gelijkebehandelingsclausule heeft gesloten of indien het beginsel van vrij verkeer van kapitaal niet van toepassing is. Voor bestuurders met dergelijke aftrekposten kan de kwalificatie van de tantième als abnormaal of goedgunstig voordeel dus wel een verschil uitmaken, althans in zoverre zij niet voldoende andere winst hebben waarop deze compensaties kunnen worden toegepast.

Conclusie: De toekenning van tantièmes lijkt in de praktijk tot weinig fiscale problemen aanleiding te geven, in eerste instantie niet voor de vennootschap die de tantième toekent. Om iedere discussie met de fiscus in dit verband evenwel zoveel als mogelijk te vermijden is het aangewezen de prestaties van bestuurders zoveel als mogelijk aannemelijk te maken aan de hand van stukken. Om discussies omtrent de hoegrootheid van de tantième in de kiem te smoren, biedt het belang dat de algemene vergadering de toekenning van de tantième zoveel als mogelijk motiveert.

Nieuwsbrief Archief

loading

Inschrijven voor onze nieuwsbrief

IMPOSTO Nieuwsbrief verschijnt maandelijks rond de kernexpertises van IMPOSTO Advocaten. De invalshoek is praktijkgericht. Schrijf u gratis in.