Overname van een handelszaak : vermijd overname van fiscaal en sociaal passief !

Overname van een handelszaak : vermijd overname van fiscaal en sociaal passief !

De overdracht van een onderneming kan in beginsel met een ‘share deal’ dan wel via ‘asset deal’ verlopen. Terwijl bij een ‘share deal’ de aandelen van eigenaar wisselen, impliceert een ‘asset deal’ de overdracht van alle of bepaalde activa verbonden aan de onderneming. Wanneer het geheel van overgedragen elementen het behoud van cliënteel mogelijk maken, is er sprake van de overdracht van een handelsfonds of handelszaak. Naast onder meer het gebruikelijke pand op de handelszaak is het wettelijke waarborgmechanisme met betrekking tot fiscale en sociale schulden van de overlater een aandachtspunt bij een dergelijke overdracht.

Om frauduleuze praktijken in het nadeel van publieke inningsadministraties te vermijden, heeft de wetgever een mechanisme in het leven geroepen waarbij de overnemer onder bepaalde voorwaarden en binnen bepaalde grenzen aansprakelijk is voor de niet-aangezuiverde schulden van de overlater t.a.v. deze instellingen. De wetgever wou aldus vermijden dat malafide overlaters de belangrijkste activa van hun onderneming zouden verzilveren zonder hun ‘gemeenschapsschulden’ te vereffenen. Voornoemd waarborgmechanisme viseert respectievelijk de belastingschulden, de BTW-schulden, de RSZ-schulden en de schulden uit hoofde van sociale bijdragen voor zelfstandigen.

Deze bepalingen zijn allen op dezelfde leest geschoeid en hun mogelijke, verstrekkende consequenties laten zich als volgt synthetiseren: om een overdracht tegenstelbaar te maken aan voornoemde administraties, zal de overnemer moeten aantonen dat de overlater geen schulden heeft bij deze administraties. Daartoe zal de overnemer aan elk van de administraties een eensluidende verklaarde kopij van de overdrachtsovereenkomst moeten ter kennis brengen en zal hij daarbij de geijkte certificaten moeten voegen waarbij de administraties attesteren dat de overlater bij hen geen uitstaande schulden heeft. De overdrager kan de bedoelde certificaten vooraf opvragen bij elk van de betrokken administraties. Slechts na deze omstandig gestaafde kennisgeving zal de overdracht van het handelsfonds aan de administraties tegenstelbaar zijn, en vervalt voor hen de mogelijkheid om de overnemer en zijn vermogen aan te spreken voor passiva van de overlater.

De afgifte van het certificaat waarvan sprake zal evident geweigerd worden telkens wanneer de overlater op het ogenblik van de aanvraag openstaande schulden heeft, er lastens hem een fiscale of sociale controle loopt of aangekondigd is, of er reeds een vraag om inlichtingen met betrekking tot zijn fiscale toestand is verzonden. In dergelijke gevallen zal het waarborgmechanisme voor de administraties zijn functie vervullen.

Het waarborgmechanisme heeft een tweeledige werking.

Enerzijds zal de overdracht van de handelszaak slechts tegenstelbaar worden aan de administraties na afloop van de maand volgend op deze waarin aan elk van de administraties kennis werd gegeven van een eensluidend verklaard afschrift van de overeenkomst van overdracht van de handelszaak. Tot zolang kunnen de administraties zich voor de schulden van de overlater verhalen op de overgedragen activa. Indien géén kennisgeving gebeurt, kunnen de administraties tot zekerheid van de schulden van de overlater beslag blijven leggen op de overgedragen activa en deze desnoods openbaar verkopen. Het hoeft geen betoog dat de administraties gretig van deze mogelijkheid gebruik maken.

Anderzijds kan de betrokken administratie vanaf het einde van voornoemde termijn de overnemer aanspreken in betaling van de uitstaande schulden van de overlater, waarbij de overnemer weliswaar niet gehouden is tot een hoger bedrag dan hij als prijs voor de handelszaak betaalde vóór het verstrijken van de termijn. De overnemer wordt na het verstrijken van de termijn met andere woorden hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor alle openstaande fiscale en sociale schulden van de overdrager ten belope van de prijs die hij voor het verstrijken van de termijn zou hebben betaald.

De filosofie van het waarborgmechanisme is duidelijk: de administraties zullen in eender welke hypothese genoegdoening bekomen, ofwel door hun verhaal op de overgedragen activa, ofwel door hun verhaal op het vermogen van de overnemer indien en in de mate hij de prijs betaald heeft voordat de overgedragen activa hun rol als onderpand vervuld hebben. Een bedongen uitstel van de betalingsverplichting zou trouwens prompt resulteren in een beslag op de nog te betalen prijs in handen van de overnemer, wat de meeste administraties bij eenvoudige, aangetekende brief kunnen doen.

Een en ander betekent dat het de voorkeur verdient om de betrokken certificaten te bekomen vooraleer de overdracht van het handelsfonds te voltrekken. Alleszins wordt afgeraden om bij afwezigheid van blanco certificaten prijsbetalingen te verrichten voordat voormelde termijn verstreken is. De overnemer riskeert in dat geval immers tweemaal te moeten betalen.

In sommige gevallen zal de overlater niet bij machte zijn om de blanco certificaten te produceren omwille van tijdsdruk of gebrek aan liquiditeit. Enkele specifieke modaliteiten van de overnameovereenkomst kunnen dan het hoofd bieden aan de hoger omschreven problematiek. Zo kan de overeenkomst van overdracht van het handelsfonds aangegaan worden onder de opschortende voorwaarde van het bekomen van de blanco certificaten. Ook kan een beding van derde-begunstiging worden ingelast, waarbij partijen stipuleren dat de overnemer de prijs slechts bevrijdend kan betalen in handen van voornoemde administraties, en dat de overlater slechts aanspraak kan maken op het saldo van de prijs dat rest na aanzuivering van diens bedoeld passief.
 
Omzichtigheid is steeds geboden bij een overdracht van handelsfonds. Een overnemer die op veilig speelt verzekert zich vooraf van de afgifte van de blanco certificaten van elk van de administraties. In eender welke hypothese moet aan alle administraties een kennisgeving gebeuren van een eensluidend verklaard afschrift van de overnameovereenkomst. Indien deze kennisgeving niet vergezeld wordt van de bedoelde, blanco certificaten riskeert de overnemer tweemaal te moeten betalen. Deze risico’s kunnen beheerst worden met specifieke clausules in de overnameovereenkomst, die finaal evenwel steeds de schatkist zullen ten goede komen. 

 

Nieuwsbrief Archief

loading

Inschrijven voor onze nieuwsbrief

IMPOSTO Nieuwsbrief verschijnt maandelijks rond de kernexpertises van IMPOSTO Advocaten. De invalshoek is praktijkgericht. Schrijf u gratis in.