Lexalert : Nieuw wetboek van vennootschappen en verenigingen op til - Preview van de krijtlijnen

Lexalert : Nieuw wetboek van vennootschappen en verenigingen op til - Preview van de krijtlijnen

Op 2 oktober 2015 heeft het Belgisch Centrum voor Vennootschapsrecht haar voorstel van een modern wetboek van vennootschappen en verenigingen bekend gemaakt. De Minister van Justitie liet weten dit voorstel te ondersteunen en presenteerde het intussen aan de betrokken Kamercommissie (6 oktober 2015). Verwacht wordt dat één en ander binnen afzienbare termijn in een wettekst wordt gegoten om vervolgens gestemd te worden.

Het voorstel luidt een ingrijpende modernisering van het huidige vennootschapsrecht in. De impact ervan kan moeilijk overschat worden, reden waarom wij alvast de belangrijkste krijtlijnen kort toelichten. De precieze uitwerking zal uiteraard afhangen van de finaal gestemde wetteksten.

Algemeen uitgangspunt is dat de bestaande wetgeving sterk vereenvoudigd en versoepeld wordt om aan te knopen bij de snel wijzigende Europese context. Onze buurlanden hebben hun vennootschapsrecht reeds gemoderniseerd. De wetgever wil vermijden dat Belgische ondernemingen zouden kiezen voor buitenlandse vennootschapsvormen en wil het vennootschapsrecht ook aantrekkelijker maken voor buitenlandse ondernemingen.

Het aantal vennootschapstypes wordt drastisch ingeperkt

Van de huidige vennootschapsvormen zouden er enkel nog 4 overblijven, met name de NV, de BVBA, de CVBA (coöperatieve vennootschap met beperkte aansprakelijkheid) en de maatschap.

Dit zou derhalve het einde betekenen van de tijdelijke vennootschap, de stille vennootschap, de VOF, de gewone Comm.V, de Comm.V.A., de CVOA, de starters-BVBA, de eenpersoons-BVBA, de V.S.O., de landbouwvennootschap en het ESV.

De BVBA wordt verregaand versoepeld

Bedoeling is de BVBA aantrekkelijker te maken zodat zij de algemeen gangbare rechtsvorm wordt voor de kleine en middelgrote ondernemingen.

Vooreerst wordt, in lijn met de internationale ontwikkelingen, de kapitaalsvereiste bij de BVBA afgeschaft.

Een aantal bestaande regels ter bescherming van zowel de aandeelhouders als de schuldeisers zouden wel behouden blijven, waaronder de verplichting om de waarde van een inbreng in natura te duiden, een toereikend aanvangsvermogen, een financieel plan, en een gelijke behandeling van de aandeelhouders.

Een aantal andere regels wordt evenwel losgekoppeld van de huidige notie kapitaal, onder meer inzake de inkoop van eigen aandelen, de financiële steunverlening en de alarmbelprocedure.

De aantrekkelijkheid van de BVBA wordt ook verhoogd door de invoering van een eenvoudig model van wettelijke standaardstatuten, met opties die ruime keuzes laten. Deze standaard vertrekt van een zekere beslotenheid maar met de mogelijkheid om conventioneel de vrije overdracht te organiseren, zoals thans in de wettelijke regeling van een NV het geval is.

Daarnaast zou er voortaan ook een grote vrijheid worden geboden om het stemrecht te regelen.

Een innovatie is ook dat naast de bestaande geschillenregeling tussen de aandeelhouders onderling nu ook de mogelijkheid zou ingevoerd worden van een uitsluiting of uittreding ten laste van de vennootschap.

De NV wordt (terug) de vennootschapsvorm voor grote en genoteerde ondernemingen

Van bij aanvang was de naamloze vennootschap geconcipieerd voor grote ondernemingen. Niettemin opteerden in de loop der jaren talloze kleine en middelgrote ondernemingen voor deze vennootschapsvorm. Naast een zeker prestige dat hieraan verbonden was, speelde ook het feit dat dit de vennootschapsvorm was met aandelen aan toonder soms een rol. Deze laatste werden intussen gefaseerd afgeschaft bij wet van 14 december 2005.

De wetgever streeft er thans naar deze vennootschapsvorm (opnieuw) voor te behouden voor de grote en genoteerde ondernemingen.

Anders dan bij de BVBA blijven de kapitaalsvereisten hier overeind.

Een sterke versoepeling is er wel op het niveau van het bestuur. Zo zouden voortaan niet langer minimaal 3 (of uitzonderlijk 2) bestuurders nodig zijn, maar volstaat een unieke bestuurder. Ook de in de praktijk vaak als hinderlijk beschouwde ad nutum afzetbaarheid van de bestuurder(s), wordt verlaten. Er komt de mogelijkheid om te voorzien in een ontslagbescherming.

Er komt de mogelijkheid om te kiezen voor een volwaardig duaal bestuurssysteem, waarbij twee onderscheiden organen instaan voor het beleid, dit als beter uitgewerkt alternatief voor de huidige opdeling raad van bestuur - directiecomité.

Ook het stemrecht verbonden aan de aandelen wordt versoepeld. Het wordt mogelijk om meervoudig stemrecht toe te kennen aan aandelen. De NV kan ervoor opteren om statutenwijzigingen voortaan te laten doorvoeren met een 2/3 meerderheid, in plaats van de huidige 3/4 vereiste.

Kapitaalvennootschappen : één aandeelhouder volstaat

De overblijvende kapitaalvennootschappen, met name de BVBA en de NV zouden kunnen worden opgericht door één persoon en volstaan met één aandeelhouder. De pluraliteitsvereiste wordt afgeschaft. Hierdoor wordt de huidige éénpersoons-BVBA overbodig.

De maatschap wordt de enige personenvennootschap

De maatschap wordt de enige personenvennootschap. De maten zijn hoofdelijk en onbeperkt aansprakelijk. De maatschap heeft in principe geen rechtspersoonlijkheid. Mits bepaalde formaliteiten, kan zij evenwel (onvolkomen) rechtspersoonlijkheid verwerven.

Het verbod op vrijstelling aan verliesdeelname - het zogenaamde leonijns beding - wordt afgeschaft.

De maatschap die een onderneming voert, is volledig onderworpen aan het ondernemingsrecht (zie ook hierna). Voor de maatschap die wordt aangewend voor vermogensplanning is dit niet het geval.

Eén verenigingsvorm die (winstgevende) ondernemingsactiviteiten kan voeren

Er komt één type vereniging waarbij kan geopteerd worden voor een vorm zonder rechtspersoonlijkheid dan wel met rechtspersoonlijkheid. Deze laatste kan ook in een internationale variant. De beroepsvereniging wordt afgeschaft. De stichting blijft behouden.

Voortaan zullen niet alleen de vennootschappen maar ook de verenigingen volop (winstgevende) ondernemingsactiviteiten mogen voeren. Het onderscheid bestaat uitsluitend nog uit het oogmerk van wat met deze winst gebeurt: economisch voordeel voor de vennoten versus bestemming voor het ideële doel van de vereniging en derhalve een uitkeringsverbod.

Elke rechtspersoon die onderneemt wordt volledig onderworpen aan het ondernemingsrecht

Het onderscheid tussen burgerlijke en handelszaken verdwijnt grotendeels. Voortaan wordt elke rechtspersoon die onderneemt echter ook een ondernemer in de juridische betekenis van het woord en derhalve volledig onderworpen aan het handelsrecht.

Dit houdt onder meer in dat (voorheen burgerlijke) vennootschappen tot uitoefening van een vrij beroep voortaan eveneens failliet kunnen verklaard worden.

Informatisering

De bekendmaking van vennootschapsdocumentatie zou worden vereenvoudigd en gemoderniseerd door de invoering van een unieke overheidswebsite.  Dit zou de huidige verwerking van documenten via de griffies op de rechtbanken van koophandel, overbodig maken.

Internationalisering

Er wordt afstand genomen van de traditionele leer dat het recht dat van toepassing is op de vennootschap wordt bepaald door haar werkelijke zetel. Het wordt het recht waar de vennootschap werd opgericht, met de mogelijkheid om maatschappelijke zetel grensoverschrijdend te verplaatsen.

In  dit kader dient te worden opgemerkt dat daarnaast de Europese vennootschapsvormen blijven bestaan. Deze blijven buiten de huidige hervorming. Zo zijn er op vandaag de supranationale rechtsvormen, het Europees economisch samenwerkingsverband, de Europese vennootschap en de Europese coöperatieve vennootschap.

Binnenkort komt daarnaast wellicht de éénpersoonsvennootschap SUP (societas unius personae).

Deze laatste zou eerder een uniforme vennootschapsvorm worden die in elke lidstaat van de Europese Unie op een gelijkaardige, zeer eenvoudige manier kan worden opgericht.

Het moge duidelijk zij dat de invoering van het nieuw Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen zoals thans wordt voorgenomen, grote veranderingen met zich zal brengen. Er wordt dan ook terecht gewezen op het belang van goede overgangsregelingen, die ondernemingen moeten toelaten zich aan te passen. Wij volgen één en ander op de voet op.

Nieuwsbrief Archief

loading

Inschrijven voor onze nieuwsbrief

IMPOSTO Nieuwsbrief verschijnt maandelijks rond de kernexpertises van IMPOSTO Advocaten. De invalshoek is praktijkgericht. Schrijf u gratis in.

We zullen uw persoonsgegevens verwerken in overeenstemming met ons privacybeleid.