Lexalert : Gespreide belasting meerwaarden - herbelegging via belastingvrije fusie of splitsing kan !

Lexalert : Gespreide belasting meerwaarden - herbelegging via belastingvrije fusie of splitsing kan !

Meerwaarden verwezenlijkt door vennootschappen op immateriële en materiële vaste activa kunnen mits geldige herbelegging van de ontvangen schadevergoeding of verkoopwaarde gespreid worden belast. De vraag of activa verkregen naar aanleiding van een belastingvrije fusie of splitsing in aanmerking komen voor een geldige herbelegging werd jarenlang ontkennend beantwoord door de belastingadministratie. De administratie meende dat in het kader van een belastingvrije fusie of splitsing op basis van een 'algemeen fiscaal neutraliteitsprincipe' geen verkrijging van een herbeleggingsactief zoals bedoeld in artikel 47 van het Wetboek van Inkomstenbelastingen plaatsvond. Op het moment van een fusie of splitsing vindt echter wel degelijk een (juridische) eigendomsverkrijging plaats; hieraan wordt geen afbreuk gedaan door fiscale bepalingen. Recente rechtspraak oordeelde dan ook terecht dat activa verkregen in het kader van een belastingvrije fusie of splitsing wel in aanmerking komen als herbeleggingsactiva. Ook voor wat vervolgens de gespreide belasting van de meerwaarde betreft, geldt in dat geval als uitgangspunt de (juridische) verkrijging van de activa. 

algemene situering - regime gespreide belasting

Meerwaarden verwezenlijkt door vennootschappen op immateriële en materiële vaste activa zijn in beginsel belastbaar als gewone winst, en dat in het jaar waarin deze meerwaarden worden verwezenlijkt.

Vennootschappen kunnen echter voor bepaalde gedwongen en vrijwillig verwezenlijkte meerwaarden op immateriële en materiële vaste activa opteren voor de toepassing van het regime van de gespreide belasting zoals voorzien in artikel 47 van het Wetboek van Inkomstenbelastingen. Mits geldige herbelegging van de totale schadevergoeding of verkoopwaarde worden de meerwaarden in dat geval op het moment van hun verwezenlijking vrijgesteld van belasting en vervolgens gespreid belast in evenredigheid tot de afschrijvingen op het actiefbestanddeel waarin werd herbelegd.

Het regime van de gespreide belasting betreft bijgevolg een tijdelijke vrijstelling van belasting die wordt teruggenomen naar mate de herbelegde goederen worden afgeschreven.

ratio legis - regime gespreide belasting

Bij de invoering ervan had het regime van de gespreide belasting tot doel de instandhouding van het ondernemingsvermogen van vennootschappen te bevorderen. De onmiddellijke belastbaarheid van verwezenlijkte meerwaarden zou immers een negatief impact kunnen hebben op het ondernemingsvermogen van de vennootschap en haar mogelijkheid om met eigen en/of vreemde middelen bijkomend te investeren.

Oorspronkelijk werd hiertoe de techniek van vrijstelling van de meerwaarden onder voorwaarde van onaantastbaarheid voorzien. De wetgever stelde echter vast dat deze techniek werd aangewend om een cascade van afschrijvingen te creëren.

Om dergelijke cascade van afschrijvingen te vermijden kwam het regime van de gespreide belasting in de plaats. Met de invoering van dit regime beoogde de wetgever de fiscale neutraliteit bij verwezenlijking van een meerwaarde te waarborgen door en in de mate dat de belasting op de meerwaarde wordt gecompenseerd met een aftrekbare afschrijvingskost met betrekking tot de wederbelegde goederen.

herbeleggingsverplichting - regime gespreide belasting

algemene situering

Eén van de voorwaarden voor de toepassing van het regime van de gespreide belasting is de herbeleggingsverplichting.

Inzonderheid dient de betrokken vennootschap een bedrag gelijk aan de volledige ontvangen schadevergoeding of verkoopwaarde binnen de gestelde termijn te herbeleggen in fiscaal afschrijfbare (niet noodzakelijk in nieuwe staat) verkregen of tot stand gebrachte immateriële of materiële vaste activa die in een lidstaat van de Europese Economische Ruimte voor het uitoefenen van de beroepswerkzaamheid worden gebruikt.

Voor wat betreft de wijze van herbelegging bepaalt artikel 47 van het Wetboek van Inkomstenbelastingen uitsluitend dat de herbelegging van de volledige ontvangen schadevergoeding of verkoopwaarde dient te gebeuren in fiscaal afschrijfbare immateriële of materiële vaste activa die in een lidstaat van de Europese Economische Ruimte voor het uitoefenen van de beroepswerkzaamheid worden gebruikt.

De wetgever preciseert niet op welke wijze de herbelegging dient plaats te vinden. Enigerlei verkrijging of totstandkoming van een wederbeleggingsactief komt bijgevolg in aanmerking als herbelegging. Dit is van bijzonder belang bij belastingvrije fusies, splitsingen en daarmee gelijkgestelde verrichtingen.

herbelegging in activa verkregen door belastingvrije fusie of splitsing

Met betrekking tot de draagwijdte van deze herbeleggingsverplichting rees de vraag of de verkrijging van een afschrijfbaar actiefbestanddeel naar aanleiding van een belastingvrije fusie, splitsing of daarmee gelijkgestelde verrichting kan worden beschouwd als een geldige herbelegging. Inzonderheid betreft dit de situatie waarbij een vennootschap toepassing wenst te maken van het regime van de gespreide belasting met betrekking tot de door haar verwezenlijkte meerwaarden door herbelegging in activa verkregen naar aanleiding van een belastingvrije fusie of splitsing.

Bij het beantwoorden van deze vraag dient een essentieel onderscheid te worden gemaakt tussen de draagwijdte van artikel 47 van het Wetboek van Inkomstenbelastingen (hierboven uiteengezet) en het belastingregime voor fusies en splitsingen zoals voorzien in artikel 211 e.v. van het Wetboek van Inkomstenbelastingen.

-      Het Wetboek van Vennootschappen bepaalt dat ingevolge een fusie of splitsing het vermogen van de overgenomen of gesplitste vennootschap als gevolg van een ontbinding zonder vereffening onder algemene titel en op aan derden tegenstelbare wijze wordt overgedragen aan de overnemende of verkrijgende vennootschap met continuïteit van het aandeelhouderschap. Naar aanleiding van een fusie of splitsing vindt bijgevolg een (juridische) eigendomsoverdracht plaats, en dat op het moment waartoe tot  de fusie of splitsing wordt besloten.

-      In de inkomstenbelastingen is voorzien dat een fusie of splitsing op belastingvrije wijze tot stand komt indien daartoe aan alle voorwaarden is voldaan. Met toepassing van de regels inzake de fiscale continuïteit, zoals voorzien in het Wetboek van Inkomstenbelastingen, bevindt de belastbare materie (o.m. latente meerwaarden en vrijgestelde reserves) van de overgenomen of gesplitste vennootschap zich na de fusie of splitsing immers bij de overnemende of verkrijgende vennootschap. Het betreft bijgevolg een uitstel van belasting.

Het belastingvrij regime voor fusies of splitsingen in de inkomstenbelastingen doet echter op geen enkel punt afbreuk aan de (juridische) eigendomsverkrijging op het moment de fusie of splitsing. Ook is nergens in een fiscale bepaling voorzien die in het kader van artikel 47 WIB'92 afwijkt van deze eigendomsverkrijging bij belastingvrije fusies of splitsingen.

Jarenlang nam de belastingadminstratie echter het standpunt in dat niet aan de herbeleggingsverplichting kon worden voldaan met betrekking tot afschrijfbare activa verkregen naar aanleiding van een belastingvrije fusie of splitsing, en dit ingevolge een 'algemeen principe van fiscale neutraliteit' voor fusies en splitsingen. Voor belaste fusies en splitsingen aanvaardde de belastingadministratie daarentegen wel dat op die manier aan de herbeleggingsverplichting kon worden voldaan.

De belastingadminstratie werd ter zake echter door de rechtbank van eerste aanleg te Gent (vonnis dd. 25 oktober 2011) en vervolgens het Hof van Beroep te Gent (arrest dd. 25 juni 2013) teruggefloten.

In navolging op de rechtbank van eerste aanleg te Gent bevestigt het Hof te Gent dat een zogenaamd fiscaal neutraliteitsbeginsel niet uitsluit dat goederen verworven in het kader van een belastingvrije fusie principieel in aanmerking komen voor een herbelegging overeenkomstig artikel 47 WIB'92. Of een bepaald actiefbestanddeel al dan niet kan fungeren als een geldige wederbelegging moet dus beoordeeld worden op grond van artikel 47 WIB'92 en niet op basis van een ruime, niet wettelijk voorziene, interpretatie van het neutraliteitsbeginsel, aldus het Hof van Beroep te Gent.

Op basis van deze rechtspraak komen activa verworven in het kader van een fusie bijgevolg in principe in aanmerking om te voldoen aan de bestaande herbeleggingsverplichting in hoofde van de overnemende vennootschap. Dit sluit ons inziens aan bij de draagwijdte en ratio legis van artikel 47 van het Wetboek van Inkomstenbelastingen, waaraan geen afbreuk wordt gedaan door andere fiscale bepalingen (zoals deze in het kader van belastingvrije fusies en splitsingen).

De Minister van Financiën heeft in antwoord op een parlementaire vraag (van mevr. Wouters dd. 7 maart 2013) bevestigd zich aan te sluiten bij deze rechtspraak. De Minister stelt voorts zijn administratie de opdracht te geven deze problematiek te onderzoeken met oog op (eventuele) aanpassing van haar administratieve standpunt; op heden werd dit administratieve standpunt echter nog niet aangepast.

De FOD Financiën zou recent schriftelijk hebben bevestigd zich aan te sluiten bij het standpunt van de rechtbank van eerste aanleg te Gent, het Hof van Beroep te Gent en de Minister van Financiën. Dit standpunt werd echter nog niet gepubliceerd.

Voor het omgekeerde geval waarbij bij een belastingneutrale fusie of splitsing de overgenomen of gesplitste vennootschap de herbeleggingsverplichting heeft en de overnemende of verkrijgende vennootschap het herbeleggingsactivum bezit, bestaat geen rechtspraak. Ter zake houdt de belastingadminstratie aan dat niet is voldaan aan de herbeleggingsverplichting van de overgenomen of gesplitste vennootschap door de herbeleggingsactiva van de overnemende of verkrijgende vennootschap.

gespreide belasting a rato van afschrijvingen op activa verkregen door belastingvrije fusie of splitsing

Met toepassing van het regime van de gespreide belasting wordt de verwezenlijkte meerwaarde gespreid belast naar verhouding tot de afschrijvingen op het wederbeleggingsactief.

De verwezenlijkte meerwaarde wordt inzonderheid aangemerkt als winst of baten van het belastbare tijdperk waarin de herbelegde goederen zijn verkregen of tot stand gebracht en van ieder volgend belastbare tijdperk en zulks naar verhouding tot de afschrijvingen op die goederen die respectievelijk op het einde van het eerst vermelde belastbare tijdperk in aanmerking worden genomen en, in voorkomend geval, tot het saldo op het ogenblik dat de goederen ophouden gebruikt te worden voor het uitoefenen van de beroepswerkzaamheid en uiterlijk bij de stopzetting van de beroepswerkzaamheid.

Voor activa verkregen in het kader van een belastingvrije fusie of splitsing geldt ons inziens, rekening houdend met voormelde beginselen, dat als herbeleggingswaarde rekening dient gehouden te worden met de boekwaarde van het actiefbestanddeel op het moment van de fusie of splitsing en met de vanaf dan geboekte en fiscaal aangenomen afschrijvingen.

Nieuwsbrief Archief

loading

Inschrijven voor onze nieuwsbrief

IMPOSTO Nieuwsbrief verschijnt maandelijks rond de kernexpertises van IMPOSTO Advocaten. De invalshoek is praktijkgericht. Schrijf u gratis in.