INTERNE LIQUIDATIE (1): DRAAGWIJDTE BIJZONDERE SCHULDEISERSBESCHERMING BIJ KAPITAALVERMINDERING BEPERKT ?

INTERNE LIQUIDATIE (1): DRAAGWIJDTE BIJZONDERE SCHULDEISERSBESCHERMING BIJ KAPITAALVERMINDERING BEPERKT ?

In het kader van de tijdelijke mogelijkheid tot “interne liquidatie” (artikel 537 W.I.B.’92) komen tevens de belaste reserves geïncorporeerd in kapitaal in aanmerking. De belaste reserves in kapitaal dienen hiertoe (in een eerste stap) te worden uitgekeerd via een kapitaalvermindering overeenkomstig de regels van het Wetboek van Vennootschappen. Het vennootschapsrecht voorziet bij een kapitaalvermindering in een bijzondere schuldeisersbescherming waarbij in voorkomend geval een wachttermijn van twee maanden moet worden gerespecteerd alvorens kan worden overgegaan tot effectieve terugbetaling van kapitaal. Gezien de beperkte toepassing in de tijd van artikel 537 W.I.B.’92 wordt hierna dieper ingegaan op de concrete draagwijdte van deze bijzondere schuldeisersbescherming, en inzonderheid van de wachttermijn van twee maanden.

bijzondere schuldeisersbescherming bij kapitaalvermindering – algemeen kader

Voor vennootschappen met beperkte aansprakelijkheid voorziet het Wetboek van Vennootschappen bij een kapitaalvermindering in een bijzondere schuldeisersbescherming: artikel 613 (nv), 317 (bvba), 657 (Comm.V.A.) en 426,§1 (cvba) van het Wetboek van Vennootschappen. In de rechtsleer wordt algemeen aangenomen dat deze vennootschapsrechtelijke regels van dwingend recht zijn.

Voormelde artikels voorzien in een bijzondere schuldeisersbescherming indien een vennootschap een kapitaalvermindering doet met (a) terugbetaling van kapitaal aan haar aandeelhouders en/of (b) gehele of gedeeltelijke vrijstelling voor haar aandeelhouders van volstorting van hun inbreng. Hierbij zien schuldeisers van de vennootschap immers een deel van hun onderpand (kapitaal) verdwijnen uit de vennootschap, hetgeen hun rechten desgevallend in het gedrang kan brengen.

De schuldeisers hebben in dat geval het recht een zekerheid te eisen van de vennootschap met betrekking tot hun vorderingen die ontstaan zijn voor de bekendmaking van de kapitaalvermindering in de bijlagen bij het Belgisch Staatsblad en op dat moment nog niet zijn vervallen (en in de nabije toekomst voor een nv of Comm.V.A. ook voor de vorderingen waarvoor in rechte of via arbitrage een bezwaar werd ingesteld vóór de algemene vergadering die zich over de kapitaalvermindering moet uitspreken).

De betrokken schuldeisers hebben vanaf de bekendmaking van de kapitaalvermindering twee maanden de tijd om dit recht op zekerheidstelling uit te oefenen. Gedurende deze wachttermijn van 2 maanden mag de kapitaalvermindering in principe niet worden uitgevoerd: er mag geen effectieve terugbetaling van kapitaal aan de aandeelhouders plaatsvinden en/of geen effectieve vrijstelling van volstorting van hun inbreng.

Dit staat niet in de weg dat de kapitaalvermindering definitief en rechtsgeldig is tot stand gekomen krachtens de beslissing daartoe door de algemene vergadering; het is enkel de uitvoering van de kapitaalvermindering die (in voorkomend geval) wordt opgeschort.

  • In concreto zal vooreerst moeten worden nagegaan of de betrokken vennootschap schuldeisers heeft die op het moment van de bekendmaking van de kapitaalvermindering een niet-vervallen vordering hebben ten aanzien van de vennootschap. Is dit niet het geval dan zijn de regels inzake de bijzondere schuldeisersbescherming de facto zonder voorwerp.
  • Bovendien kunnen schuldeisers zelf verzaken aan hun recht op zekerheidsstelling, zowel expliciet als impliciet (bvb. door hun recht ter zake niet uit te oefenen binnen de termijn van 2 maanden). Voormelde artikels inzake de bijzondere schuldeisersbescherming zijn immers van dwingend recht (en niet van openbare orde). Deze verzaking kan pas plaatsvinden na de bekendmaking van de kapitaalvermindering; pas op dat moment ontstaat immers het recht op zekerheidsstelling in hoofde van de schuldeisers.
    De betrokken vennootschap zou er dus voor kunnen opteren om met akkoord van alle belanghebbende schuldeisers de kapitaalvermindering uit te voeren voordat de wachttermijn van 2 maanden is verstreken. Op die manier worden de regels inzake de bijzondere schuldeisersbescherming niet geschonden. Een schuldeiser zal bijvoorbeeld geneigd zijn te verzaken aan het recht op zekerheidsstelling doordat hij zich op adequate wijze gewaarborgd weet en/of gezien de vermogenstoestand van de vennootschap. -
  • Tot slot voorzien voormelde artikels dat de betrokken vennootschap de vordering tot zekerheidsstelling kan afweren door de schuldvordering te betalen, na aftrek van het disconto.

De niet-naleving van de regels inzake de bijzondere schuldeisersbescherming tast de kapitaalvermindering ‘an sich’ niet aan. Zoals hierboven reeds gesteld wordt enkel de effectieve uitvoering van de kapitaalvermindering geviseerd. -

  • De niet-naleving van de regels inzake de bijzondere schuldeisersbescherming kan de aansprakelijkheid van de bestuurders van de vennootschap met zich meebrengen wegens schending van de regels van het Wetboek van Vennootschappen. -
  • Belanghebbende partijen (i.e. de beschermde schuldeisers) kunnen bovendien de nietigheid van de uitvoering van de kapitaalvermindering vorderen. De regels inzake de bijzondere schuldeisersbescherming zijn immers van dwingend recht en dus voorgeschreven op straffe van relatieve nietigheid. Belangrijk hierbij is dat volgens de meerderheid in de rechtsleer de beschermde schuldeiser slechts de nietigheid kan vorderen indien hij zijn aanspraak op een zekerheid heeft laten gelden binnen de termijn van 2 maand na de bekendmaking van de kapitaalvermindering.

    Indien een daadwerkelijke uitbetaling aan de aandeelhouders zou hebben plaatsgevonden in strijd met de regels inzake de bijzondere schuldeisersbescherming, kan overeenkomstig bovenstaande de nietigheid daarvan worden gevorderd en de terugbetaling worden geëist van de betrokken aandeelhouders.  

bijzondere schuldeisersbescherming bij kapitaalvermindering – impact op artikel 537 W.I.B.’92
 
Artikel 537 W.I.B.’92 voorziet in de mogelijkheid belaste reserves vast te klikken in fiscaal gestort kapitaal met toepassing van een bijzonder tarief in de roerende voorheffing en personenbelasting van 10%.

Een eerste stap hiertoe vormt de uitkering van een dividend die overeenkomt met de vermindering van de belaste reserves zoals ten laatste op 31 maart 2013 goedgekeurd door de algemene vergadering.

Indien de belaste reserves zoals bedoeld in artikel 537 W.I.B.’92 werden geïncorporeerd in kapitaal, dan moeten deze reserves worden uitgekeerd via een kapitaalvermindering. Een gehele of gedeeltelijk terugbetaling van kapitaal wordt in fiscalibus immers gekwalificeerd als dividend (met uitzondering van gestort kapitaal verkregen ter uitvoering van een regelmatige beslissing van het kapitaal overeenkomstig de bepalingen van het Wetboek van Vennootschappen) (artikel 18, 2° W.I.B.1992).

Dit dividend in fiscalibus kan genieten van het bijzonder 10%-tarief van artikel 537 W.I.B.’92 indien de uitgekeerde belaste reserves opnieuw worden opgenomen in kapitaal. Deze opname in kapitaal moet plaatsvinden tijdens het belastbaar tijdperk dat afsluit voor 1 oktober 2014; voor vennootschappen die hun boekjaar afsluiten per 31 december moet de opname in kapitaal dus bijvoorbeeld geschieden voor 31 december 2013.
Bij de kapitaalvermindering dienen in voorkomend geval de vennootschapsrechtelijke regels inzake de bijzondere schuldeisersbescherming worden gerespecteerd, zoniet spelen de hierboven uiteengezette gevolgen (i.e. bestuurdersaansprakelijkheid en/of relatieve nietigheid).

Hierbij moet in het kader van artikel 357 W.I.B.’92 een belangrijke nuance worden gemaakt. De relatieve nietigheid van de uitvoering van de kapitaalvermindering zal ons inziens slechts betrekking kunnen hebben op het gedeelte dat niet opnieuw wordt ingebracht in kapitaal in het kader van artikel 537 W.I.B.’92; dit zal minimum het bedrag van de liquidatieheffing zijn. Voor het overige gedeelte dat opnieuw werd ingebracht in kapitaal zal de betrokken schuldeiser immers geen schending van zijn belang kunnen aantonen.

In voorkomend geval kan men bovendien aanvoeren dat geen effectieve terugbetaling van kapitaal aan de aandeelhouders zoals geviseerd door de regels inzake de bijzondere schuldeisersbescherming (d.i. in vennootschapsrechtelijke betekenis) heeft plaatsgevonden. Dit is bijvoorbeeld het geval voor een kapitaalvermindering gevolgd door een kapitaalverhoging door inbreng in natura van de schuldvordering ontstaan ten aanzien van de vennootschap ingevolge de kapitaalvermindering. Men kan aanvoeren dat hierbij geen effectieve terugbetaling van kapitaal aan de aandeelhouders heeft plaatsgevonden, althans ten belope van het opnieuw in kapitaal opgenomen gedeelte.

In het kader van artikel 537 W.I.B.’92 lijkt zich dus in het licht van de bijzondere schuldeisersbescherming inzonderheid een probleem te stellen voor de liquidatieheffing van 10% (afgezien van overige eventuele effectieve terugbetalingen aan de aandeelhouders). -

  • In concreto komt het dan in eerste instantie aangewezen voor na te gaan of de vennootschap schuldeisers heeft die kunnen genieten van de bijzondere schuldeisersbescherming. -
  • Is dit het geval dan kan ervoor worden geopteerd om deze schuldeisers te laten verzaken aan hun bijzondere schuldeisersbescherming door hen te laten instemmen met de effectieve terugbetaling van kapitaal. Dit kan pas na de publicatie van de kapitaalvermindering. -

Vinden de verrichtingen plaats zonder instemming van de beschermde schuldeisers, dan speelt de bestuurdersaansprakelijkheid en relatieve nietigheid met betrekking tot de effectieve terugbetaling van kapitaal. De nietigheid van de terugbetaling van kapitaal kan slechts gevorderd worden door belanghebbende partijen, zijnde de beschermde schuldeisers die hiertoe bovendien hun aanspraak op een zekerheid moeten laten gelden binnen de 2 maanden na de bekendmaking van de kapitaalvermindering.

Nieuwsbrief Archief

loading

Inschrijven voor onze nieuwsbrief

IMPOSTO Nieuwsbrief verschijnt maandelijks rond de kernexpertises van IMPOSTO Advocaten. De invalshoek is praktijkgericht. Schrijf u gratis in.

We zullen uw persoonsgegevens verwerken in overeenstemming met ons privacybeleid.