Herroepelijke schenking tussen echtgenoten: een uitgelezen aanknopingspunt voor successieplanning!

Herroepelijke schenking tussen echtgenoten: een uitgelezen aanknopingspunt voor successieplanning!

Geschonken is geschonken. De onherroepelijkheid van de schenking is het wezen zelf van de schenking. De wetgever vreesde echter dat schenkingen tussen echtgenoten al te zeer zijn ingegeven door gevoelens zodat hij één uitzondering voorzag: schenkingen tussen echtgenoten zijn toch herroepelijk. Mede om die reden kan de schenking tussen echtgenoten een handig instrument inzake successieplanning vormen.

Echtparen voelen immers wel vaker de behoefte om bij overlijden van de eerststervende de totaliteit van hun vermogen (indien het een kinderloos echtpaar betreft) of een bepaald deel van hun vermogen (in functie van het behoud van de levensstandaard indien het een echtpaar met kinderen betreft) te reserveren voor de langstlevende onder hen.

Wordt deze doelstelling bereikt via het huwelijkscontract, het erfrecht of het testament dan zijn principieel successierechten verschuldigd.

Een beterkoop alternatief om de langstlevende alles te doen bekomen, zeker voor roerende goederen, is de schenking tussen echtgenoten. En mocht een huwelijk alsnog op de klippen lopen waardoor de echtgenoten de schenking ongedaan willen maken? Geen probleem: de schenking tussen echtgenoten kan te allen tijde en eenvoudig worden herroepen door de schenkende echtgenoot.

Let wel, echtgenoten kunnen elkaar enkel hun eigen vermogen schenken. Waar echtgenoten gehuwd onder een stelsel van scheiding van goederen elk hun eigen vermogen (voor en na het huwelijk) hebben opgebouwd, hebben echtgenoten gehuwd onder een gemeenschapsstelsel een veel beperkter eigen vermogen. Dat het onverdeeld aandeel van de ene echtgenoot in een huwgemeenschap niet aan de andere echtgenoot kan worden geschonken, hoeft echter geen probleem te vormen. In principe kunnen de echtgenoten hun huwelijksstelsel (via een recent vereenvoudigde procedure) wijzigen zo dat (een deel van) hun gemeenschappelijk vermogen in twee wordt gesplitst en in hun respectieve eigen vermogens terecht komt. Daarna kunnen zij alsnog tot schenking overgaan, de ene aan de andere.

De herroeping van de schenking geschiedt vormvrij en kan zonder enige motivering geschieden. De herroeping van de schenking is een strikt persoonlijk recht dat enkel de schenker kan uitoefenen zolang hij/zij leeft. Na herroeping wordt de schenking geacht nooit te hebben bestaan.

Een eenvoudig voorbeeld kan een eerste idee bieden over de mogelijkheden die deze techniek biedt op het vlak van successieplanning.

Veronderstel een echtpaar met twee kinderen gehuwd onder een gemeenschapsstelsel met een gemeenschappelijk vermogen van € 2.000.000,00. Het echtpaar wenst € 666.000,00 exclusief te reserveren voor de langstlevende; met betrekking tot de overige € 1.333.000,00 wensen zij dat het gemeen erfrecht speelt hetgeen betekent dat de kinderen de blote eigendom erven en de langstlevende het vruchtgebruik. Om successierechten te vermijden (boven de schijf van € 250.000,00 roerende goederen per erfgenaam geldt een tarief van 27%) besluit het echtpaar de techniek van de wederzijdse schenking toe te passen.

Hiertoe stapt het echtpaar vooreerst naar de notaris om hun huwelijksstelsel aan te passen zodat het vermogen van € 666.000,00 elk voor de helft (€ 333.000,00) in hun respectieve eigen vermogens terechtkomt. Vervolgens gaat de man over tot schenking van zijn € 333.000,00 aan zijn vrouw en doet de vrouw net hetzelfde. Na deze schenkingen hebben beide echtgenoten opnieuw € 333.000,00 in hun eigen vermogen.

Indien vervolgens de man komt te overlijden dan komt het totale vermogen van € 666.000,00 bij de vrouw terecht.

De ene € 333.000,00 die zij door schenking had gekregen van haar echtgenoot komt haar definitief toe want de schenkende echtgenoot kan niet meer herroepen. Bovendien zijn hierop in principe geen successierechten verschuldigd indien ofwel voor een Belgische notaris aan 3% werd geschonken ofwel voor een Nederlandse notaris zonder successierechten werd geschonken op voorwaarde dat de man niet binnen drie jaar na zijn schenking is overleden.

De overige € 333.000,00 (die zich in principe bij de overleden echtgenoot bevindt) kan zij bekomen door haar eigen gedane schenking aan haar overleden man te herroepen. De man wordt dan geacht nooit eigenaar te zijn geweest van de € 333.000,00 die hij van zijn vrouw had gekregen zodat deze schenking zich ook niet in zijn nalatenschap bevindt en er uiteraard geen successierechten op verschuldigd zijn bij de terugkeer naar de langstlevende echtgenote.

Mits nuancering her en der kan een gelijkaardig resultaat ook worden bereikt doordat de echtgenoten elkaar voornoemde schenking doen onder ontbindende voorwaarde dat de begiftigde komt te vooroverlijden ten aanzien van de schenker. In dat geval hoeft de (langstlevende) schenker zijn/haar schenking niet te herroepen maar vindt de ontbinding van rechtswege plaats.

Voor de kinderen van het echtpaar hoeft deze techniek niet nadelig te zijn. Op die manier kan immers een aanzienlijke besparing op het vlak van successierechten worden bekomen wat het familiepatrimonium en dus ook de kinderen ten goede komt. Daarenboven is het een transparante manier om de langstlevende van een voldoende vermogen te voorzien. De langstlevende dient in dit opzicht mogelijk niet langer te staan op zijn of haar vruchtgebruik op het vermogen dat door de eerststervende is geschonken of vererfd ten aanzien van de kinderen. Dit komt de liquiditeit van dit laatste vermogen voor de kinderen uiteraard ten goede.

De schenking tussen echtgenoten, en inzonderheid haar herroepelijkheid, is mits een op maat gesneden aanwending een handig instrument inzake successieplanning, doch niet alleen ten voordele van de langstlevende. Minstens kan het ook onrechtstreeks de kinderen te goede komen, alleen al omdat het een accurate techniek is om een voldoende vermogen voor de langstlevende te verzekeren. De zekerheid voor de ouders op dit punt opent vaak ruim perspectief voor een evenwichtige successieplanning naar de kinderen toe van het overige vermogen.

Nieuwsbrief Archief

loading

Inschrijven voor onze nieuwsbrief

IMPOSTO Nieuwsbrief verschijnt maandelijks rond de kernexpertises van IMPOSTO Advocaten. De invalshoek is praktijkgericht. Schrijf u gratis in.

We zullen uw persoonsgegevens verwerken in overeenstemming met ons privacybeleid.