Fiscale behandeling van reorganisaties: een copernicaanse revolutie?

Fiscale behandeling van reorganisaties: een copernicaanse revolutie?

De reorganisatie van één of meerdere vennootschappen, zoals door fusie of splitsing, kan ofwel belast ofwel fiscaal neutraal verlopen. In de eerste hypothese worden de naar aanleiding van de reorganisatie vrijgekomen latente meerwaarden en vrijgestelde reserves belast en is een roerende voorheffing op de liquidatie – uitkering verschuldigd. Bij een fiscaal neutrale reorganisatie vindt deze fiscale afrekening daarentegen niet plaats. Bovendien biedt deze tweede hypothese enkele fiscale incentives zoals het behoud of de overdracht van onder meer de aftrek voor risicokapitaal, het belastingskrediet voor onderzoek en ontwikkeling en de vorige beroepsverliezen. Vraag is dus wanneer de reorganisatie onder het ene of het andere fiscaal regime valt.

Tot voor december 2007 gold de administratieve praktijk dat een reorganisatie fiscaal neutraal kon verlopen indien ze gestoeld was op bedrijfseconomische behoeften in het belang van de vennootschap. Dezelfde administratieve praktijk bestond erin dat de belastingplichtige dit bewijs moest leveren. Dit bleek niet voor elke reorganisatie even vanzelfsprekend. Eenvoudig was het nog dit te bewijzen als twee exploitatievennootschappen met synergieën werden gefusioneerd. Problematischer was echter de motivering van pakweg de splitsing van een (familiale) vastgoedvennootschap. Niet elk verschil in visie van de aandeelhouders kon vroeger volgens de administratie immers de belastingneutraliteit met zich meebrengen.

Het Hof van Cassatie maakte in haar arrest van 13 december 2007 een einde aan deze jarenlange administratieve praktijk. Bij de invoering van de wetgeving ter zake bestond de betrachting van de Europese en Belgische wetgever er immers in de fiscale neutraliteit van reorganisaties als algemeen stelsel in te voeren. Van deze fiscale neutraliteit kan slechts afgeweken worden indien de reorganisatie als hoofddoel of één der hoofddoelen belastingfraude of ontwijking heeft. Hiertoe bestaat een weerlegbaar vermoeden bij afwezigheid van zakelijke overwegingen. Gezien het uitgangspunt van deze wetgeving is het volgens het Hof van Cassatie altijd al aan de belastingadministratie, en niet aan de belastingplichtige, geweest het bewijs hiertoe te leveren.

Het Hof van Beroep te Gent sloot zich als verwijzingshof aan bij het Hof van Cassatie. Bovendien verduidelijkte het Hof van Beroep de omvang van deze bewijslast in hoofde van de betrokken partijen. De belastingadministratie kan op twee manieren het beoogde bewijs leveren. Ofwel levert ze het rechtstreeks bewijs van belastingontwijking- of fraude als het hoofddoel of één van de hoofddoelen van de reorganisatie. Ofwel toont de administratie aan dat er geen zakelijke overwegingen voorhanden zijn (bvb. synergieën) waardoor een weerlegbaar vermoeden van belastingontwijking- of fraude ontstaat in hoofde van de belastingplichtige. De belastingplichtige kan op twee manieren hiervan het tegendeel bewijzen. Zij kan dit vooreerst doen door toch zakelijke overwegingen aan te tonen. Daarnaast kan zij het tegendeel bewijzen door het aanvoeren van overwegingen (bvb. van louter familiale aard) die niet rechtstreeks betrekking hebben op de vennootschap (zakelijke overwegingen) maar ook niet fiscaal van aard zijn. De mogelijkheden om met gerust gemoed belastingvrij te herstructureren zijn praktisch gezien bijgevolg gevoelig uitgebreid.

Door de fusiewet van 11 december 2008 werd deze initiële zienswijze van de Europese en Belgische wetgever verduidelijkt in de wetgeving ter zake. Het nieuwe artikel 183bis van het Wetboek van Inkomstenbelastingen laat voortaan weinig ruimte voor andersluidende interpretatie en maakt aldus een einde aan de rechtsonzekerheid ter zake.

In de praktijk is de fusie met synergieën dus nog altijd mogelijk. Bovendien lijkt ook de motivering van de fiscaal neutrale behandeling van andere reorganisaties, zoals de splitsing van een (familiale) vastgoedvennootschap, niet langer problematisch aangezien reeds één niet – fiscale overweging, hetzij van zakelijke hetzij van familiale aard, hiertoe voldoende is.

Nieuwsbrief Archief

loading

Inschrijven voor onze nieuwsbrief

IMPOSTO Nieuwsbrief verschijnt maandelijks rond de kernexpertises van IMPOSTO Advocaten. De invalshoek is praktijkgericht. Schrijf u gratis in.

We zullen uw persoonsgegevens verwerken in overeenstemming met ons privacybeleid.