Feitenonderzoek door de fiscus na de aanslag: aanslag nietig?

Feitenonderzoek door de fiscus na de aanslag: aanslag nietig?

04.05.2010
Stijn Lamote (Advocaat-vennoot), Dries Verhaeghe (Advocaat)

Een taxatieambtenaar in de inkomstenbelastingen dient er vooraleer hij een aanslag vestigt zorg voor te dragen dat alle feitelijke elementen waarop hij zijn taxatie steunt zich in zijn taxatie-dossier bevinden.

Het is immers verboden dat de taxatie slechts in een verdere fase - meer bepaald in de bezwaarfase en/of in een procedure voor de rechtbank - wordt ondersteund met nieuwe/andere feitelijke elementen. Deze idee gaat terug op het feit dat de fiscus over een onderzoekstermijn beschikt maar dat deze in de tijd is begrensd. Deze begrenzing is van openbare orde. Hieraan kan niet worden getornd.

De begrenzing van het onderzoek tot de taxatiefase geldt evenwel enkel voor de feiten; dit geldt niet voor de gehanteerde motieven in de bezwaar- en/of gerechtelijke fase. Zo kan een directeur of een rechtbank een uiteindelijke taxatie vestigen of behouden op basis van een ander wetsartikel dan dat oorspronkelijk weerhouden door de taxatieambtenaar, voor zover (als en slechts als) hierbij wordt uitgegaan van hetzelfde feitenmateriaal dat reeds ter beschikking was van de taxatieambtenaar in de taxatiefase.

In de praktijk stellen we evenwel vast dat taxaties soms worden gevestigd op basis van een soms te mager feitendossier in taxatiefase en dat door de fiscus pas ten volle werk wordt gemaakt van het verzamelen van feiten tijdens de bezwaar- en/of zelfs gerechtelijke fase om de taxatie te ondersteunen.

Zo kan de fiscus zich, om het beroepskarakter van een kost in de zin van artikel 49 WIB 92 tijdens de bezwaarfase blijvend te betwisten, niet steunen op materiële elementen bekomen naar aanleiding van een nieuwe controle uitgeoefend tijdens de bezwaar- en/of gerechtelijke fase die aanleiding geeft tot feiten die niet in aanmerking waren genomen tijdens de taxatieprocedure. In een concreet geval (voorgelegd aan het Hof van Beroep te Bergen) had een taxatieambtenaar bij de taxatie een kost verworpen op basis van het feit dat deze niet zeker en vaststaand zou zijn geweest. Tijdens de bezwaarfase behield de directeur de taxatie maar motiveerde ditmaal dat de kost feitelijk gezien geen beroepskarakter had en verwees daartoe naar specifieke feiten die werden vastgesteld naar aanleiding van een controle die ondertussen voor volgende aanslagjaren had plaatsgevonden. Dergelijke manier van handelen is uit den boze en maakt een verboden compensatie uit in de zin van artikel 375 § 2 WIB 92.

Een ander praktijkvoorbeeld is de taxatie op basis van tekenen en indiciën. Indien de door de taxatieambtenaar weerhouden tekenen en indiciën niet accuraat blijken te zijn, dan mag de directeur of de rechtbank - na nieuw onderzoek van de feiten - niet zomaar zijn eigen tekenen en indiciën in de plaats daarvan stellen.

Tenslotte kan ook nog gewezen worden naar een voorbeeld van een taxatie van een interne meerwaarde. De taxatie werd gevestigd op interne meerwaarden wegens een vermeend abnormaal karakter van de betrokken transactie en dit louter en alleen omdat dit een zuivere interne transactie betrof (de aandelen waren door de aandeelhouder in een zelf opgerichte vennootschap ingebracht). De directeur besliste na nader onderzoek de meerwaarde-taxatie te behouden, ditmaal echter op basis van het feit dat de aandelen destijds met een speculatief inzicht werden verworven. De feiten waarop de directeur zich daartoe beroept bevonden zich evenwel niet in het taxatiedossier zodat deze niet meer kunnen in aanmerking worden genomen. Opnieuw een verboden compensatie dus.

De conclusie lijkt dan ook te zijn dat het bijzonder belang biedt om tijdens de bezwaar- en eventuele gerechtelijke fase waakzaam te zijn voor nieuwe feiten die de fiscus in het dossier laat sluipen om alsnog de taxatie te kunnen behouden. Doet de fiscus dit toch dan kan de belastingplichtige alleen al door deze misstap van de fiscus het gelijk aan zijn kant halen, los van enig inhoudelijk debat.

Nieuwsbrief Archief

loading

Inschrijven voor onze nieuwsbrief

IMPOSTO Nieuwsbrief verschijnt maandelijks rond de kernexpertises van IMPOSTO Advocaten. De invalshoek is praktijkgericht. Schrijf u gratis in.