De trust als vehikel van vermogens- en successieplanning: een opportuniteit

De trust als vehikel van vermogens- en successieplanning: een opportuniteit

03.05.2011
Stijn Lamote (advocaat-vennoot) & Anouck Sandra (advocaat)

De trust kent een eeuwenoude traditie in de Angelsaksische rechtscultuur en is er tot op vandaag alomtegenwoordig. De figuur van de trust is echter niet gekend in onze Belgische rechtsorde en is evenmin gelijk te stellen met de ons bekende rechtsfiguren zoals een overeenkomst of een vennootschap. Onbekend is onbemind? Niets is minder waar. Ook vanuit België groeide de belangstelling in de trust dermate dat de trust vandaag erkend wordt in de Belgische rechtsorde en dat enkele recente beslissingen van de rulingcommissie meer zekerheid schiepen omtrent de fiscale behandeling van de trust.

Algemene situering

Algemeen gesteld kan een trust omschreven worden als een rechtsverhouding waarbij een persoon, genaamd de settlor, een vermogen overdraagt aan een andere persoon, de trustee, die verplicht is deze goederen te houden en te beheren ten voordele van één of meerdere derden, genaamd de beneficiaries.

De trustee is in de praktijk een gespecialiseerde Trust Company in een Angelsaksisch land.

In vele opzichten is het aanbevelenswaardig dat de trust wordt opgericht als een irrevocable discretionary trust. Dit wil zeggen dat de settlor het vermogen onherroepelijk overdraagt aan de trustee en dat deze trustee vervolgens "discretionair" volgens zijn eigen inzichten dit vermogen beheert.

In een letter of wishes kan de settlor de trustee eventueel wel instructies meegeven om enerzijds zijn vermogen op een welbepaalde wijze te beheren en anderzijds de inkomsten van het overgedragen vermogen op een bepaalde wijze uit te keren aan de beneficiaries van de trust. De letter of wishes is juridisch niet bindend, maar heeft wel een hoog moreel gezag in de Angelsaksische wereld.

Het specifieke aan de trust is dat ze een opsplitsing toelaat tussen enerzijds het recht om de overgedragen goederen te beheren en erover te beschikken (juridische eigendom voor de trustee) en anderzijds het recht om het economisch voordeel van deze goederen te genieten (economische eigendom voor de beneficiaries).

De trustee is immers voortaan de juridische eigenaar van de overgedragen goederen en heeft de plicht deze goederen te beheren, te besturen en erover te beschikken. De trustgoederen vormen hierbij wel een afgescheiden vermogen en worden niet vermengd met het eigen vermogen van de trustee.

De economische eigenaars van de overgedragen goederen zijn voortaan de beneficiaries. Hen komen aldus de inkomsten (en later het kapitaal) van dit vermogen toe.

De figuur van de trust kan als volgt schematisch worden weergegeven.

De trust kan een nuttig instrument zijn als oplossing voor vermogensrechtelijke vraagstukken. In de komende nieuwsbrieven belichten we enkele van de opportuniteiten van de trust. Zo zal de trust onder meer de revue passeren in het kader van de inkomstenbelastingen, de beveiliging van vermogen tegen het risico op schadeclaims, de planning van de nalatenschap van ouders met een gehandicapt kind en de successieplanning meer in het algemeen.

Trust als instrument voor vermogens- en successieplanning

Hierna duiden we, als eerste in de reeks, het gebruik van de trust in het kader van successieplanning in het algemeen.

Het gebruik van een trust maakt het mogelijk vermogen op een gecontroleerde en fiscaalvriendelijke manier aan volgende generatie(s) te doen toekomen, eventueel met behoud van inkomsten.

De settlor is in staat middels het vehikel van de trust, na overdracht van het doelvermogen, vast te leggen aan wie en op welke manier dat vermogen, of in eerste instantie de inkomsten ervan, worden uitgekeerd. De begunstigden van het vermogen zijn de beneficiaries. De trustee dient deze regeling uit te voeren. Via het systeem van de trust bekomt men met andere woorden een soort uitstel van overdracht aan de begunstigden. Aan de trustee kan immers worden meegegeven dat hij in een eerste fase enkel inkomsten kan uitkeren uit het doelvermogen en dat hij pas in een tweede fase overgaat tot toekenning van het kapitaal aan de beneficiaries.

Wenst de settlor zich gedurende zijn leven de nodige inkomsten uit het overgedragen vermogen te doen toekomen, dan kan hij zichzelf bij de oprichting van de trust aanwijzen als de beneficiary van de trust voor wat betreft de inkomsten.

Het in de trust ondergebracht vermogen kan mits de goede aanpak gevrijwaard worden van de Belgische successiebelasting bij het overlijden van de settlor.

In principe behoort immers al wat een overleden Belgisch rijksinwoner op datum van zijn overlijden bezit tot zijn belastbare nalatenschap ongeacht de ligging van de goederen. De aan de trustee onherroepelijk overgedragen goederen behoren echter niet meer tot de nalatenschap van de settlor en zijn aldus niet onderhevig aan successiebelasting.

Men moet echter rekening houden met het fictie - artikel 8 van het Wetboek van Successierechten!

Dit artikel betreft het zogenaamde beding ten behoeve van een derde. Ingevolge artikel 8 worden in bepaalde gevallen de sommen kosteloos ontvangen ingevolge een beding ten behoeve van een derde beschouwd als een legaat en aldus belast. Een typisch voorbeeld hiervan kan de uitkering uit een levensverzekering zijn.

De sommen verkregen ingevolge een derdenbeding opgemaakt door de overledene of door een derde worden geacht als legaat te zijn verkregen indien ze zijn uitgekeerd op het moment van het overlijden van de overledene. Daarenboven worden de sommen kosteloos ontvangen na het overlijden van de overledene of tijdens de drie jaar voor het overlijden van de overledene tevens geacht als legaat te zijn verkregen indien ingevolge een derdenbeding opgemaakt door de overledene.

Door de werking van artikel 8 toegepast op de systematiek van de trust worden uitkeringen gedaan door de trustee aan de beneficiaries naar aanleiding van het overlijden van de settlor in bepaalde gevallen tot de nalatenschap van de overleden settlor gerekend waardoor deze uitkeringen alsnog worden belast in de successiebelasting (zie voorafgaande beslissing nr. 100.384 de dato 20 december 2004).

De werking van dit artikel 8 kan evenwel worden vermeden indien een derde persoon en niet de settlor de begunstigde aanduidt in de trust en het tijdstip van uitkering wordt losgekoppeld van het ogenblik van overlijden van de settlor. Een hiertoe typische structuur is de dubbele truststructuur.

Nadat een eerste trust door de settlor is opgericht, richt de trustee van deze eerste trust een andere trust op waaruit de beneficiaries uiteindelijk de bevoordeling ontvangen volgens de discretionaire beslissing van de trustee van deze tweede trust.

De beneficiary verkrijgt in dit geval de uitkeringen uit de tweede trust ingevolge het beding opgemaakt door de trustee en niet door de settlor (van de eerste trust).

Vervolgens is het van belang dat de beneficiary geen sommen ontvangt bij of naar aanleiding van het overlijden van de settlor van de eerste trust. Het moet in ieder geval duidelijk zijn dat het overlijden van de erflater - settlor van de eerste trust niet de oorzaak is van de bevoordeling van de beneficiary van de tweede trust.

Uit bovenstaande blijkt het gebruik van de trust een geldig alternatief voor de traditionele vermogens- en successieplanning aan de hand van een burgerlijke maatschap. Bovendien biedt de trust bepaalde voordelen die de burgerlijke maatschap niet kan bieden, zoals flexibiliteit, de mogelijkheid tot uitstel van overdracht aan de erfgerechtigden en de mogelijkheid om de planning volledig belastingvrij te laten verlopen ongeacht het ogenblik van overlijden.

Nieuwsbrief Archief

loading

Inschrijven voor onze nieuwsbrief

IMPOSTO Nieuwsbrief verschijnt maandelijks rond de kernexpertises van IMPOSTO Advocaten. De invalshoek is praktijkgericht. Schrijf u gratis in.

We zullen uw persoonsgegevens verwerken in overeenstemming met ons privacybeleid.