De subsidiaire aanslag - niet slagen in tweede zit is gebuisd !

De subsidiaire aanslag - niet slagen in tweede zit is gebuisd !

28.03.2012
Jan Sandra (advocaat-vennoot) en Steven Vancolen (advocaat-vennoot)

De filosofie van de subdiaire aanslag

Wanneer de rechtbank een aanslag vernietigt ingevolge een procedurefout van de fiscale administratie die geen betrekking heeft op verjaring dan kan de administratie aan de rechtbank een zogenaamde subsidiaire aanslag voorleggen (zie artikel 356 WIB 92). Missen is menselijk en de filosofie van de wetgever daarbij is dat een belastingplichtige door een procedurefout van de fiscus niet mag ontsnappen aan wat hij verschuldigd is aan de Schatkist.

Opdat de administratie een subsidiaire aanslag kan voorleggen aan de rechtbank dient er aan een reeks wettelijke voorwaarden te zijn voldaan. Zo is ondermeer vereist dat de subsidiaire aanslag die wordt voorgelegd niet is gebaseerd op andere belastingelementen dan deze waarop de initiële aanslag werd gevestigd. Het is ook noodzakelijk dat de administratie middels een directoriale beslissing heeft geantwoord op het bezwaarschrift dat door de belastingplichtige werd ingediend tegen de initiële aanslag; bij gebreke aan dergelijke directoriale beslissing is een procedure subsidiaire aanslag uitgesloten.

De 6-maandentermijn

Over de termijn waarbinnen de administratie een subsidiaire aanslag aan de rechtbank moet voorleggen is lange tijd heel wat te doen geweest in rechtspraak en rechtsleer. Dit heeft er ondermeer toe geleid dat de wetgever door middel van de Wet van 22 december 2009 een termijn in artikel 356 WIB 92 heeft ingeschreven. De subsidiaire aanslag moet thans ter beoordeling aan de rechter worden voorgelegd binnen zes maanden na het tussenvonnis die de aanslag nietig verklaart.

Naar aanleiding van voornoemde wet werd er tevens voorzien in een overgangsregeling voor die zaken waarbij vóór de inwerkingtreding van de voornoemde wet de aanslag niet bij een tussenvonnis maar wel bij een einduitspraak werd vernietigd; in dit geval kan een subsidiaire aanslag worden voorgelegd binnen een termijn van 6 maanden vanaf de rechterlijke uitspraak die in kracht van gewijsde is gegaan (lees: definitief is geworden). In een vonnis van de rechtbank van Gent van 28 november 2011 werd dienaangaande beslist dat niet alleen de betekening van de gerechtelijke uitspraak aanleiding kan geven tot het definitief worden van de gerechtelijke uitspraak doch ook de berusting door de fiscale administratie in de uitspraak (zie onze eerdere analyse: J. Sandra en S. Vancolen, Subsidiaire aanslag en berusting in fiscalibus; blijft de openbare orde gehandhaafd?, www.taxforius.be; Fisc. Act. 2010, afl. 25, 6-9). In casu verklaarde de rechtbank de subsidiaire aanslag nietig nadat het had vastgesteld dat de administratie de subsidiaire aanslag had voorgelegd buiten de termijn van 6 maanden vanaf de berusting door de administratie in het (eind)vonnis die de initiële aanslag vernietigde.

Geen nieuwe onderzoeksdaden

In artikel 356 WIB 92 is uitdrukkelijk voorzien dat de subsidiaire aanslag kan worden voorgelegd buiten de gewone aanslagtermijnen. Er wordt evenwel aangenomen, ondermeer door het Hof van Cassatie, dat de subsidiaire aanslag weliswaar kan worden voorgelegd buiten de gewone aanslagtermijnen, doch dat de procedure van de subsidiaire aanslag geen afbreuk kan doen aan de onderzoekstermijnen. In een tweede zaak behandeld door de rechtbank van Gent in een vonnis van dezelfde datum stelde de rechtbank vast dat de administratie naar aanleiding van het voorleggen van de subsidiaire aanslag nieuwe onderzoeksdaden had gesteld. De rechtbank sanctioneerde deze onderzoeksdaden met de nietigheid van de daarop gesteunde subsidiaire aanslag. De administratie had inzonderheid gepoogd de procedurefout die erin bestond haar bericht van wijziging niet te motiveren op te vangen door naar aanleiding van de procedure subsidiaire aanslag een nieuw bericht van wijziging te sturen. Daarbij maakte zij evenwel gebruik van motieven die lieten blijken dat deze het resultaat waren van onderzoeksdaden gesteld buiten de gewone aanslag-en onderzoekstermijnen.

Een enige reddingsboei

In beide zaken zag de administratie zich aldus geconfronteerd met respectievelijk een onontvankelijkheid van haar verzoek tot het geldig en invorderbaar verklaren van de subsidiaire aanslag (cf. schending van de
6-maandentermijn) dan wel met de vernietiging van de gevestigde subsidiaire aanslag (cf. onrechtmatige onderzoeksdaden). De administratie zag lopende de voornoemde procedures subsidiaire aanslag de bui hangen; zij verzocht de rechtbank om bij een eventuele vernietiging van de subsidiaire aanslag een nieuwe subsidiaire aanslag te mogen voorleggen op grond van artikel 356 WIB 92. De rechtbank oordeelde evenwel terecht dat uit de tekst van artikel 356 WIB 92 in geen geval kan worden afgeleid dat de wetgever ruimte heeft gelaten voor een tweede en volgende subsidiaire aanslag ter vervanging van een niet of laattijdig bevonden subsidiaire aanslag: “Artikel 356 WIB 92 is bedoeld als enige reddingsboei voor de fiscus (…)”.

De procedure subsidiaire aanslag biedt in welbepaalde gevallen de fiscale administratie de kans om een procedurefout die heeft geleid tot de vernietiging door de rechtbank van een aanslag, te verhelpen. Ze kan immers een subsidiaire aanslag aan de rechtbank voorleggen. De bewegingsvrijheid is evenwel beperkt: zo moet de subsidiaire aanslag ondermeer gebaseerd zijn op alle of een deel van dezelfde belastingelementen als deze waarop de initiële aanslag was gebaseerd en er mogen geen nieuwe onderzoeksdaden worden gesteld. Verder dient de aanslag binnen een welbepaalde termijn te worden voorgelegd. En er blijkt slechts één herkansing mogelijk; de tweede keer moet de procedure gerespecteerd zijn. Een én ander maakt dat in het geval van bijvoorbeeld een willekeurige initiële aanslag of in het geval van een niet-gemotiveerd bericht van wijziging de administratie bij een procedure subsidiaire aanslag voor een moeilijke opdracht staat. De belastingplichtige heeft er dan ook alle belang bij te verifiëren of de administratie de voorgeschreven procedure respecteert en niet zonder meer over te gaan tot het debat ten gronde.

Nieuwsbrief Archief

loading

Inschrijven voor onze nieuwsbrief

IMPOSTO Nieuwsbrief verschijnt maandelijks rond de kernexpertises van IMPOSTO Advocaten. De invalshoek is praktijkgericht. Schrijf u gratis in.

We zullen uw persoonsgegevens verwerken in overeenstemming met ons privacybeleid.