De hand- en bankgift: successieplanning op zijn best

De hand- en bankgift: successieplanning op zijn best

Een fiscaal interessant alternatief voor de schenking voor notaris van roerende goederen is de hand- of bankgift. Een hand- of bankgift is immers niet onderworpen aan de registratieplicht waardoor geen registratierechten verschuldigd zijn. Het Hof van Cassatie onderstreept in zijn arrest van 22 april 2010 de geldigheid van deze techniek en geeft duidelijk aan hoe het bestaan van deze hand- of bankgift wordt bewezen.

Geldigheidsvoorwaarden

De handgift is een vormvrije schenking die tot stand komt door de loutere materiële overhandiging van hand tot hand van de geschonken goederen met het inzicht de begiftigde te bevoordelen die deze schenking aanvaardt. De bankgift is een schenking die tot stand komt door het overschrijven met animus donandi van gelden via debitering van de bankrekening van de schenker en creditering van de bankrekening van de begiftigde.

Het voordeel van deze vorm van schenking is dat nagenoeg geen enkele vormvoorwaarde dient vervuld te worden en deze evenmin registratierechten verschuldigd maakt.

Bewijs

Wel is het in het kader van de bewijsregeling (zowel tussen schenker en begiftigde als ten aanzien van de fiscus) ten zeerste aan te raden een geschrift op te stellen waaruit deze handeling blijkt.

Het Hof van Cassatie stelt in een arrest van 22 april 2010 dat overeenkomstig de burgerrechtelijke bewijsregels het volwaardig schriftelijk bewijs van het bestaan van een hand- of bankgift van roerende goederen ter waarde van meer dan € 375,00 wordt geleverd aan de hand van een door de schenker en de begunstigde gezamenlijk opgemaakt en ondertekend geschrift. Dit geschrift bevat dan de plaatsgevonden overhandiging met het inzicht om te schenken evenals de aanvaarding ervan door de begiftigde. Dit geschrift wordt ook de pacte adjoint genoemd.

Een veelvuldig toegepast alternatief als bewijs voor de handgift is de verzending van een aangetekende brief door de schenker waarin deze de hand- of bankgift aankondigt. Na de realisatie van de hand- of bankgift wordt deze brief gevolgd door een aangetekende dankbrief vanwege de begiftigde. In het voormelde arrest stelt het Hof van Cassatie dat dergelijke brieven slechts een begin van bewijs uitmaken (dit in tegenstelling tot het gezamenlijk opgemaakt document dat een volwaardig schriftelijk bewijs uitmaakt). Indien er slechts een geschrift is dat als begin van bewijs geldt, dient dit te worden aangevuld met andere bewijsstukken (bv. uittreksels bank).

Voorwaarden pacte adjoint

Het opstellen van de pacte adjoint verdient bijzondere aandacht. Vooreerst is het van uitermate groot belang dat het geschrift door de schenker en de begiftigde pas wordt ondertekend nadat de hand- of bankgift is tot stand gekomen. Indien de pacte adjoint wordt opgemaakt vooraleer de hand- of bankgift is tot stand gekomen, vormt de onderhandse akte immers de titel van schenking. Vermits de voorwaarde dat een schenking notarieel dient te zijn verleden alsdan niet is nageleefd, betreft het een absoluut nietige schenking.

In dat verband dient bijzondere aandacht uit te gaan naar de gebruikte terminologie in de pacte adjoint. Het document wordt immers best zo geformuleerd dat het een erkenning en bevestiging is van een vooraf gerealiseerde hand- of bankgift en aanvaarding ervan.

Modaliteiten van de schenking

De pacte adjoint kan ook de modaliteiten omvatten van de bankgift. Principieel kunnen heel wat modaliteiten, zoals bij een notariële schenking, worden bevestigd. Zo kan onder meer worden voorzien in een vervreemdingsverbod, een conventioneel beding van terugkeer, een verbod van inbreng in de huwgemeenschap, etc. Wel dient te worden gewezen op een belangrijke beperking, meer bepaald het voorbehoud van vruchtgebruik van de geschonken goederen door de schenker. Het vruchtgebruik kan niet worden voorbehouden bij de hand- of bankgift.

Teneinde de modaliteiten bij de hand- of bankgift afdwingbaar te maken is het in die zin van uitermate groot belang aandacht te besteden aan de formulering ervan. In dat verband is het bovendien aangewezen een gezamenlijk geschrift op te stellen dat ook in dit verband kan gelden als volwaardig bewijs van de hand- of bankgift en haar modaliteiten.

Successierechten

Met het oog op het verkrijgen van een semi-vaste datum kunnen twee exemplaren van de pacte adjoint het best worden verstuurd onder open omslag door de schenker aan de begiftigde en omgekeerd. Door de verzending onder open omslag zal een poststempel worden geplaatst op het document zelf waardoor de hand- of bankgift semi-vaste datum verkrijgt. Dit is van belang aangezien, overeenkomstig artikel 7 van het Wetboek van successierechten, successierechten verschuldigd zijn op niet geregistreerde schenkingen die worden gedaan binnen de drie jaar voor overlijden van de schenker. Om in deze context de datum van de schenking van de fondsen tegenstelbaar te maken ten aanzien van de fiscus, is het nuttig een semi-vaste datum te bekomen.

Hoewel er geen registratieplicht is, brengt de neerlegging van de pacte adjoint op het registratiekantoor de verschuldigdheid van schenkingsrechten met zich. Indien men wil vermijden dat één van de partijen de pacte adjoint ter registratie aanbiedt, kunnen alle originelen in bewaring worden gegeven bij een vertrouwenspersoon.

De hand- of bankgift blinkt uit door zijn absolute eenvoud. Wel is het van belang voldoende aandacht te besteden aan het bewijs van deze vorm van schenking en haar modaliteiten. De belangrijkste beperking bestaat er in dat de schenker het vruchtgebruik van de geschonken goederen niet kan voorbehouden. Een belangrijk alternatief kan er dan in bestaan een schenking te doen voor Nederlands notaris die evenmin schenkingsrechten noch successierechten verschuldigd maakt voor zover de schenker niet komt te overlijden binnen de drie jaar na de schenking.

Nieuwsbrief Archief

loading

Inschrijven voor onze nieuwsbrief

IMPOSTO Nieuwsbrief verschijnt maandelijks rond de kernexpertises van IMPOSTO Advocaten. De invalshoek is praktijkgericht. Schrijf u gratis in.

We zullen uw persoonsgegevens verwerken in overeenstemming met ons privacybeleid.